زندگی سیاسی محمدرضا شاه در هفت قاب
مهمترین رهبران تاریخ معاصر ایران به شماره میرود. او روز ۵ مرداد سال ۱۳۵۹ در قاهره درگذشت. این گزارش به مناسبت سالگرد درگذشت محمدرضاشاه، زندگی سیاسی او را در هفت قاب روایت میکند. حتی در میان نسلهایی که از او به دنیا آمدند.
این گزارش زندگی سیاسی پرفراز و نشیب محمدرضا پهلوی را در هفت قاب روایت میکند؛ قابهایی کمتر دیده شدهاند که هرکدام برههای از زندگی و تصمیمهای او را در دل خود جای دادهاند. از جوان ۲۲ سالهای که سوگند پادشاهی یاد کرد تا خاکسپاریاش در قاهره؛ هر دو اما در زمانهای که ایران آبستن تحولات سیاسی فراوانی بود.
دوران رهبری او را در ریل توسعه، پیشرفت و مدرنیزاسیون و همچنین سازگاری ایران با قدرتهای بزرگ جهانی میدانند و در سوی دیگر، منتقدان و مخالفانی دارند که با اشاره به فضای سیاسی دوران رهبریاش میگویند که برخی از بابت داشتن کتاب چپگرایانه میشوند و یا روزنامهها در بیان آزادی با موافقان افراد زیادی هستند.
۱. آدای سوگند در مجلس شورای ملی؛ ۲۶ شهریور ۱۳۲۰
چهارشنبه ۲۶ شهریور ۱۳۲۰ است؛ محمدرضا پهلوی در پی کنارهگیری رضاشاه از سلطنت، برای آدای سوگند به مجلس شورای ملی میرود. این تصویری کمتر دیده شده از شاه جوان و ۲۲ ساله، لحظاتی پیش از ورود به مجلس است. در سمت راست او محمدعلی فروغی دیده میشود.
طبق اسناد تاریخی، او بر اساس اصل ۳۹ متمم اساسی مشروطه، حوالی ساعت چهار و ۳۰ دقیقه در صحن مجلس شورای ملی چنین سوگند یاد کرد: «من کلام خداوند را گواه گرفته، بهم الله مجید و هر آنچه در نزد خداوند محترم است قسم یاد میکنم که تمام عمر خود را مصروف حفظ استقلال ایران، حدود مملکت و حقوق ملت محفوظ است.
۲. بازگشت به ایران پس از سرنگونی دولت دکتر مصدق
محمدرضاشاه روز ۳۱ مردادماه سال ۱۳۳۲ پس از ۲۸ مرداد و سقوط دولت دکتر محمد مصدق، از رم به تهران بازمیگرداند. این تصویر از او در کاخ سعدآباد است که تیمسار نعمتالله نصیری، فرمانده گارد شاهنشاهی به او ادای احترام نظامی میکند. برخی از زبان بدن و حتی سیگار لای انگشتان دست را از احساس پیروزی او میدانند.
در زمینه سیاست خارجی، برخی از تحلیلگران و تاریخنگاران بر این عقیدهاند که محمدرضاشاه پس از 28 مرداد به ایران برمیگردد، بر روابط روابط و همکاریهای ایران با آمریکا. شماری از ناظران بر این عقیدهاند که زمینههای آمریکاستیزی روحانیون را نیز به این دوران نزدیکی روابط میان تهران و واشنگتن از سال 1332 تا انقلاب سال 1357 بازمیگرداند، به طوری که دو موضوع «فعالیت علیه حکومت پهلوی» و «ضدیت با آمریکا» عملا درهمآمیختند.
بیشتر بخوانید: زندگی سیاسی محمدباقر قالیباف در هفت قاب
این آمریکاستیزانه در میان روحانیونچنان قوت یافت که حتی پس از تشکیل حکومت اسلامی و تا همین امروز، نهتنها از آن دست نکشیدند بلکه به یکی از ویژگیهای تغییرناپذیر روحانیون بدل عمل کردند.
۳. تاجگذاری ۴آبان ۱۳۴۶
پنج شنبه ۴ آبان ۱۳۴۶ است؛ مراسم تاجگذاری محمدرضاشاه در حالی برگزار میشود که ۲۶ سال از سلطنت او میگذرد. در این قاب، فرح پهلوی در 29 سال گذشته میشود که پس از این مراسم «شهبانو» لقب میگیرد. شاهزاده رضا پهلوی، ولیعهد وقت، هم در هفتسال در سمت چپ پدرش نشسته است.
مراسم تاجگذاری در کاخ گلستان برگزار شد. درباره حدود 26 ساله تاجگذاری، محمدرضا پهلوی بر این عقیده بود که این مراسم باید در زمانی انجام شود که کشور، با عبور از شرایط اشغالشده و بیثباتی، به درجهای از آرامش رسیده باشد.
۴. جشن های ۲۵۰۰ ساله؛ مهر ۱۳۵۰
از ۲۰ تا ۲۴ مهرماه سال ۱۳۹۷ جشنهای ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی با حضور رهبران دهها کشور در تختجمشید برگزار شد. بسیاری از آن را از عظیمترین جشنها تا آن زمان در ایران نامیدهاند. شاید در آن زمان کمتر کسی حتی در میان مهمانان و رهبران میکرد که تنها هفت سال از عمر این حکومت باقی مانده است.
طبق گزارشها سران نزدیک به ۷۰ کشور جهان در این جشن حضور داشتند. موافقان، برگزاری این جشن را فرصتی برای نمایش و همچنین برگزاری باستانی ایران به جهانیان میدانستند و در مقابل، بر این عقیده بودند که این مراسم را میتوان به اقتصاد و زندگی روزمره مردم اختصاص داد.
۵. صدای پای روحانیت و انقلاب
این تصویری معنادار از استقبال شماری از روحانیون از محمدرضاشاه در یکی از سفرهای او است؛ روحانیونی که برخی از آنها در مقابل محمدرضاشاه تا کمر خم میشدند اما گروهی دیگر از آنها از سالها قبل در پی سرنگونی نظام و تشکیل حکومت اسلامی بودند.
بیشتر بخوانید: زندگی سیاسی حسینعلی منتظری در هفت قاب
شماری از ناظران، به عنوان یکی از نتایج تحلیلی انقلاب سال 1357 چرا این باورند که مدرنیزاسیون پرشتاب در جامعه ایران و همزمان، غفلت از نفوذ فزاینده طبقه روحانیون -و به عنوان گروههای چپگرا- در میان مردم بویژه قشرهای سنتی زمینههای شکلگیری جنبش انقلابی در ایران کرد.
محمدرضاشاه در کتاب «پاسخ به تاریخ» مینویسد: «در این پاسخ به تاریخ باید صمیمانه اعتراف کنم که خواستم ملت ایران را با شتابی که شاید بیش از توانش بود، به سوی استقلال، همزیستی، فرهنگ و آرامش، یعنی آنچه تمدن بزرگ میخواندم، پیش ببرم. شاید اشتباه اصلی من همین شتاب بود.»
۶. شاه ایران را ترک میکند. ۲۶ دی ماه ۱۳۵۷
۲۶ دیماه سال ۱۳۵۷ محمدرضاشاه همراه با شهبانو از طریق فرودگاه مهرآباد، تهران را به مقصد مصر ترک میکند؛ در میان جمعی کوچک از مقامات مانند شاپور بختیار، جواد سعید، و علیقلی اردلان.
در این ماهها محمدرضاشاه بهشدت تأثیر تأثیرات انقلاب بر سرطان است و صدای پای هر زمانی به گوش میرسد. روحانیون نیز خود را برای بازگشت روح الله خمینی آماده میکردند.
۷. خاکسپاری در قاهره؛ ۷ مرداد ۱۳۵۹
محمدرضاشاه که به سرطان لنفاوی مبتلا بود روز ۵ مردادماه ۱۳۵۹ در قاهره درگذشت. این تصویر از مراسم خاکسپاری او در روز ۷ مردادماه همان سال در مسجد الرفاعی است که در آن علاوه بر خانواده پهلوی، انور سادات، رئیس جمهور وقت مصر نیز دیده میشوند.
اینها هفت قاب از زندگی سیاسی کسی است که همیشه از مهمترین رهبران در تاریخ ایران میشود. طبیعتا به این قابها میتوان تصاویر دیگری را نیز افزود. از جمله قابهایی مربوط به انقلاب سفید، ترور ناموفق او در بهمنماه سال ۱۳۲۷، دیدارش در داخل و خارج از کشور با رهبران قدرتهای بزرگ جهانی و البته ملی شدن صنعت نفت.
شما درباره محمدرضا شاه چه فکر می کنید؟
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر