خبرگزاری هرانا – بر پایه تازهترین دادههای تجمیعی هرانا از آغاز اعتراضات تا پایان روز چهلوچهارم، ۶۷۶ رخداد اعتراضی در نقاط مختلف گزارش شده است. این رخدادها در ۲۱۰ شهر و ۳۱ استان ثبت شده اند. بر اساس این آمار، مجموع جانباختگان گزارش شده «۶۹۶۴ نفر» که از این میان ۶۴۷۳ نفر در دستهمعتقدرضان» ثبت شده و ۲۱۲ نفر از جانباختگان «کودکان زیر ۱۸ سال» هستند. همچنین ۲۱۴ نفر از افراد وابسته به حکومت و ۶۵ نفر در بخش «غیرنظامی-غیرمعترض» گزارش دادند. موارد «در دست بررسی» نیز ۱۱۷۳۰ مورد اعلام شده است. در همین بازه، شمارش غیرنظامیان ۱۱۰۲۲ نفر، مجموع مورد بازداشتها ۵۱۷، بازداشت ۱۲۲ مورد، اعترافات اجباری ۳۳۱ مورد و احضارها ۱۱۰۵۱ ثبت شده است.
به گزارش هرانا، ارگان خبری فعالان حقوق بشر در ایران، روندهای چهلوچهارم در روز، حول محور قابل مشاهده است: بازگشت تجمعات دانشجویی و طرح مطالب در مورد وضعیت در مشهد، فشارهای قضایی و رسانههای کارگری همزمان با انتقاد رئیس قوه قضائیه از اجرای حکم به پروندهها، تکذیبهای یک حکم اعدام، انتشار و بیانیه. ادامههای پراکنده و بازدارندههای جمعی در چند استان.
تجمع دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد؛ مطالب مربوط به حفظها و یادبود جانباختگان
در دانشگاه فردوسی مشهد، گروهی از با وجود فضای امنیتی و محدودیتهای اعلام شده، در دانشگاههای دانشگاه تجمع کردند. این تجمع در برابر دانشکده داروسازی گزارش شد و دانشجویان با سردادن شعارهایی، خواستار روشن شدن وضعیت همکلاسی پورشده خود امینفرهنگ شدند. همزمان، در روایتهای منتشر شده از این تجمع به یادبود و نام بردن از دو دانشجوی جانباخته، پارسا سفر و محمدمهدی سالاری نیز اشاره شده است.
در گزارشهای منتشر شده از داخل دانشگاه، همچنین آمده است که محمدحسین نجابت (مسئول بسیج دانشجویی دانشگاه) مدعی شده است وضعیت امین پورفرهنگ با هماهنگی دادستانی «حداکثر ظرف سه روز» روشن خواهد شد. با این تا زمان تنظیم این گزارش، جزئیات رسمی در مورد محل نگهداری، وضعیت حقوقی یا اطلاعات این دانشجو بهصورت شفاف اعلام نشده است.
انتقاد غلامحسین محسنی اژهای از «کندی رسیدگی»؛ دستور برای شرح پروندهها
در جامعه قضایی، غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه، در اظهاراتی از آنچه «عدم سرعت عمل» در اجرای پروندههای مرتبط با اعتراضات خوانده، انتقاد شده است. او در پروندههای مربوط به پروندههای مربوط به بازداشتشده یا مرتبط با اعتراضات، اقدام «آنطور که توقع میرود» نیست و خواستار تسریع روند بررسیشده است.
طرح این انتقاد در شرایطی مطرح میشود که همزمان گزارشهای متعددی از بلاتکلیفی بازداشتشدگان، تمدید قرارها، عدم دسترسی پایدار به وکیل و انتقالهای مکرر در چند شهر منتشر شده و خانوادهها همچنان از نبود اطلاعرسانی دقیق درباره پروندهها خبر میدهند.
تکذیب صدور «حکم اعدام» برای محمدحسین حسینی؛ پرونده در مرحله تحقیقات مقدماتی
در ادامه فضای پرتنش پیرامون پروندههای قضایی، قوه قضاییه صدور حکم اعدام برای محمدحسین حسینی (بازیکن فوتبال ۲۶ ساله اهل مشهد) را تکذیب کرد. بنا بر اعلام رسانه نزدیک به قوه قضاییه، ادعای صدور حکم اعدام «صحت ندارد» و پرونده او در مرحله تحقیقات مقدماتی قرار دارد.
این تکذیب پس از آن منتشر شد که در شبکههای اجتماعی و برخی کانالها ادعاهایی درباره صدور حکم سنگین برای این ورزشکار مطرح شده بود. با وجود تکذیب حکم، جزئیات رسمی درباره اتهامهای دقیق و روند رسیدگی همچنان محدود است.
روایت از فشار بر رسانهها و محدودسازی ارتباطات در جریان اعتراضات
در حوزه حقوق دیجیتال و آزادی بیان، سازمان آرتیکل ۱۹ در گزارشهایی که پیرامون اعتراضات منتشر کرده، بر چند محور کلیدی تأکید داشته است: افزایش فشار بر رسانهها و روزنامهنگاران، محدودسازی دسترسی به اینترنت و پلتفرمها، و استفاده از ابزارهای کنترلی برای مهار گردش آزاد اطلاعات. در چنین چارچوبی، قطع یا اختلال اینترنت و محدودیتهای ارتباطی نه فقط بهعنوان یک اقدام فنی، بلکه بهعنوان بخشی از سازوکار سرکوب، بر جریان اطلاعرسانی و امکان مستندسازی رخدادها اثر گذاشته است.
همزمان، برخی گزارشها و تحلیلهای رسانهای نیز به نقش فناوریهای وارداتی و زیرساختهای نظارتی در مدیریت اینترنت و نظارت بر شهروندان اشاره کردهاند؛ روندی که در عمل میتواند ظرفیتهای کنترل و شناسایی معترضان را افزایش دهد.
طرح بحث «تجهیز نیروهای امنیتی به ابزار کنترل جمعیت»؛ از شوکر تا «سلاح ضدشورش»
در جریان اظهارنظرهای رسمی مرتبط با اعتراضات، غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضاییه، در یک نشست علنی با مسئولان قضایی کشور اعلام کرد که لازم است درباره «نحوه مواجهه نیروهای امنیتی با تجمعات» بازنگری صورت گیرد و از بررسی استفاده گستردهتر از ابزارهای کنترل جمعیت سخن گفت. در همین چارچوب، برخی رسانههای داخلی از طرح موضوع تجهیز نیروهای امنیتی به ابزارهایی مانند شوکر و تجهیزات ضدشورش بهعنوان جایگزین «روشهای پرهزینه و خشن» خبر دادند.
طرح این موضوع با واکنشهای انتقادی همراه شد. ناظران و فعالان حقوق بشر تأکید کردهاند که چنین ابزارهایی، در صورت استفاده بدون ضابطه و نظارت مستقل، میتواند خود به افزایش موارد نقض حقوق شهروندان منجر شود؛ بهویژه در شرایطی که گزارشهای متعددی از استفاده مستقیم از سلاحهای ساچمهای و جنگی علیه معترضان منتشر شده است.
در همین چارچوب، گزارشهایی درباره حجم بالای آسیبهای چشمی و صورت در جریان اعتراضات منتشر شده؛ از جمله روایتهایی که از بیش از هزار مورد آسیب چشمی در یک مرکز درمانی تخصصی (از جمله بیمارستان فارابی) سخن میگویند. در کنار آن، تصاویر و گزارشهای متعددی از شلیک به سر و صورت و چشم معترضان منتشر شده و همچنین گزارشهایی درباره امنیتی شدن برخی مراکز درمانی، فشار بر کادر درمان و حتی ربودن مجروحان از بیمارستانها مطرح شده است.
بیانیه سندیکای کارگران شرکت واحد؛ «کشتار و بازداشت کارگران» و مطالبه آزادی فوری
سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه با انتشار بیانیهای، از «کشتار» و بازداشت گسترده کارگران معترض در جریان اعتراضات دیماه انتقاد کرد. در این بیانیه با اشاره به محدودیتهای ارتباطی و قطع اینترنت، گفته شده که بهتدریج گزارشهایی از جانباختن شماری از کارگران معترض منتشر شده است.
این تشکل صنفی همچنین به گزارشهایی درباره بازداشت جمعی کارگران عسلویه اشاره کرده و نوشته است کارگرانی که قصد اعتصاب داشتهاند، بهصورت گروهی بازداشت و در سولههای همان شرکتها نگهداری میشوند. سندیکا ضمن تأکید بر مسئولیت نهادهای امنیتی در قبال جان بازداشتشدگان، خواستار اعلام اسامی جانباختگان و بازداشتشدگان، شفافسازی وضعیت آنان، دسترسی خانوادهها به اطلاعات، و آزادی فوری و بدون قید و شرط تمامی کارگران و معترضان بازداشتشده در سراسر کشور شده است.
انتشار نامه «عذرخواهی» منتسب به محمدعلی ساعدینیا؛ روایتهای متناقض درباره فشار و پلمب
در ادامه برخوردهای امنیتی با چهرههای شناختهشده و فعالان صنفی/اجتماعی، نسخهای از نامه «عذرخواهی» منتسب به محمدعلی ساعدینیا منتشر شد. این نامه خطاب به رهبر جمهوری اسلامی و «مردم» نوشته شده و در آن، نویسنده با عباراتی از جنس «علاقه به ایران» و «نپذیرفتن اتهام خیانت»، تلاش کرده موضع خود را توضیح دهد.
در روایتهای همراه این خبر آمده است که ساعدینیا پیشتر به دلیل اقداماتی از جمله تعطیلی کافهها در واکنش به فراخوانهای سیاسی، بازداشت شده و همزمان گزارشهایی از پلمب محل کسب و حتی طرح موضوع توقیف اموال/جبران خسارت از محل فروش نیز مطرح شده است. با این حال، وضعیت دقیق حقوقی او، محل نگهداری و میزان صحت انتساب نامه، همچنان محل بحث و ابهام گزارش شده است.
بازداشت و احضار چهرههای اصلاحطلب؛ از جواد امام تا بازداشتهای پس از یک فایل صوتی
در روز چهلوچهارم، خبرهای مربوط به بازداشت و احضار چهرههای سیاسی نزدیک به جریان اصلاحات نیز ادامه یافت. بر اساس گزارشها:
- ▪️جواد امام، دبیرکل مجمع ایثارگران، توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد.
- ▪️حسین کروبی، فعال سیاسی و فرزند مهدی کروبی، نیز بازداشت شد؛ وکیل او اعلام کرده که بازداشت پس از احضار به دادسرای رسانه و فرهنگ رخ داده است.
- ▪️در یک محور دیگر، گزارش شد که آذر منصوری (رئیس جبهه اصلاحات)، ابراهیم اصغرزاده و محسن امینزاده بازداشت شدهاند و همزمان از احضار چهرههایی مانند محمدصادق جوادیحصار و محمدعلی ابطحی نیز خبر داده شده است.
- ▪️همچنین خبر بازداشت علی شکوریراد، عضو شورای مرکزی حزب اتحاد ملت، در پی انتشار یک فایل صوتی و ادعاهای مطرحشده پیرامون «کشتهسازی» نیز در گزارشهای روز آمده است.
این موج بازداشتها و احضارها در حالی ادامه دارد که همزمان بر شدت پیامهای هشدارآمیز از سوی مقامات قضایی درباره «سریعتر شدن رسیدگی» افزوده شده و فضای امنیتی علیه فعالان سیاسی و مدنی، نمود پررنگتری پیدا کرده است.
دستور مسعود پزشکیان برای تشکیل ستاد «بررسی حوادث دیماه»؛ اعلام تشکیل کارگروه در دولت
در سطح دولت، مسعود پزشکیان دستور تشکیل ستادی برای بررسی حوادث دیماه را صادر کرده است. بنا بر گزارشها، قرار است این ستاد با محوریت محمدرضا عارف (معاون اول رئیسجمهور) و با حضور اعضایی از دولت و برخی مسئولان خارج از دولت فعالیت کند.
طرح تشکیل چنین ستادی در شرایطی اعلام شده که آمارهای متفاوتی درباره میزان تلفات و گستره سرکوب منتشر شده است. در حالی که برخی رسانههای رسمی از عددی در حدود «بیش از چند هزار کشته» سخن گفتهاند، آمار تجمیعی هرانا تا پایان روز چهلوچهارم از ۶۹۶۴ جانباخته تأییدشده و ۱۱۷۳۰ مورد در دست بررسی خبر میدهد.
ادامه بازداشتها و برخوردهای امنیتی؛ از بازداشتهای جمعی تا بازداشت دانشجویان، معلمان و نوجوانان
در روز چهلوچهارم، بخش قابل توجهی از تحولات میدانی به تداوم بازداشتها، انتقال به مکان نامعلوم، و بلاتکلیفی بازداشتشدگان اختصاص داشت. گزارشها هم شامل بازداشتهای موردی با ذکر نام و محل بود و هم شامل بازداشتهای جمعی با اعلام عدد.
۱) بازداشتهای جمعی و موجهای عددی در چند استان
- ▪️گزارش شد دستکم ۱۱۷ شهروند در ارتباط با اعتراضات بازداشت شدهاند؛ شامل ۳۱ شهروند در شهرستان سامان و ۸۶ معترض در استان کهگیلویه و بویراحمد.
- ▪️همچنین رسانههای رسمی از بازداشت دستکم ۶۷ شهروند در دو نقطه خبر دادند: ۱۱ شهروند در بندرگز و ۵۶ معترض در اسفراین.
این اعداد، در کنار آمار تجمیعی هرانا از ۵۱۷۹۰ بازداشت تا پایان روز چهلوچهارم، نشان میدهد که برخورد امنیتی صرفاً به پروندههای چهرههای شناختهشده محدود نمانده و بخش بزرگی از جامعه معترض—از شهروندان عادی تا دانشجو و کارگر—را در بر گرفته است.
۲) بازداشتهای ثبتشده با ذکر نام از تهران تا میاندوآب
در گزارشهای روز به بازداشت یا تدام بلاتکلیفی تعداد دیگری از شهروندان اشاره شده است، از جمله احمد تاج (تهران)، علی شکوریراد (تهران)، عرفان عربی، دانشجو (بیرجند)، امیرمحمد سرافراز (بجنورد)، بهزاد عبدی (میاندوآب)، سعید علیزاده (تهران)، احد میهنخواه (اشنویه)، سجاد حکمت (آبدانان)، عباس قراگوزلو، دانشجو (استان البرز)، دیاکو رجبی، دانشجو (زنجان)، هُما تیموری (تهران)، محمدمهدی برالک (ایلام)، علی چراغی (تهران) و علی نامیزاد (ایلام).
در جزئیات تکمیلی، اعلام شد احمد تاج در تاریخ ۲۱ دیماه در تهران بازداشت شده، اکنون در زندان تهران بزرگ نگهداری میشود و از بابت اجتماع و تبانی تفهیم اتهام شده است. همچنین عرفان عربی، ۲۰ ساله و دانشجوی مهندسی کامپیوتر دانشگاه آزاد بیرجند، پس از احضار به اداره اطلاعات بیرجند بازداشت شده است.
در یک روایت تکمیلی درباره دیاکو رجبی آمده است که او دانشجوی رشته تغذیه دانشگاه زنجان و شاغل در یک کافه بوده و پس از خروج از محل کار، در حوالی خیابان سعدی زنجان بازداشت شده است. درباره عباس قراگوزلو نیز گزارش شد با گذشت حدود یک ماه، همچنان اطلاعات رسمی روشنی از محل نگهداری و وضعیت حقوقی او منتشر نشده است.
در ادامه برخوردها با فعالان مدنی، گزارش شد علی چراغی، معلم و فعال حقوق کودک، در تاریخ ۸ بهمن با هجوم ماموران امنیتی به منزلش در محله پونک تهران بازداشت شده است. بر اساس این گزارش، تلفن و برخی وسایل الکترونیکی او ضبط شده و بلافاصله پس از بازداشت، صفحه او در اینستاگرام از دسترس خارج شده است. خانواده او از محل نگهداری و وضعیتش بیاطلاع گزارش شدهاند.
۳) بازداشت معلمان و نوجوانان؛ سنقر، سنندج/سنقز، بندرانزلی
امروز در محور بازداشتهای صنفی و سنی، چند مورد برجسته گزارش شد:
- ▪️علی شمایلی، معلم اهل سنقر، توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلوم منتقل شد.
- ▪️کیومرث واعظی، معلم و فعال صنفی ساکن سنقز، در تاریخ ۱۵ دی ماه توسط اطلاعات سپاه بازداشت شده و از سحرگاه روز بعد به زندان دیزلآباد کرمانشاه منتقل شده است. زمان نگهداری او «ساعت 4 بعدازظهر مقابل منزل شخصی» گزارش شده و همچنان در حال بررسی است.
- ▪️سعید حاجیبابایی، نوجوان ۱۶ ساله، بیش از یک ماه پیش در بندرانزلی نگه داشته شده و در زندان لاکان رشت نگهداری میشود.
آمار بهروز شده (تجمیعی) تا پایان روز چهلوچهارم
🔳 رخدادهای اعتراضی ثبتشده در روز جاری: ۷۶
🔳 تعداد شهرها بدون تکرار: ۲۱۰
🔳 تعداد استانها بدون تکرار: ۳۱
🔳 غیرنظامی: ۱۱۰۲۲
🔳 جمع کل بازداشتها: ۵۱۷۹۰
🔳 بازداشت دانشجو: ۱۲۲
🔳 اعترافات اجباری: ۳۳۱
🔳 احضارها: ۱۱۰۵۱
🔳 جمع کل معترضان کشتهشده: ۶۴۷۳
▪️ از جمله کودکان: ۲۱۲
▪️کیبلان/حکومتی: ۲۱۴
▪️ غیرنظامی-غیرمعترض: ۶۵
🔳 جمع کل کشتهشدهها: ۶۹۶۴
🔳 موارد در دست بررسی: ۱۱۷۳۰
جمع آوری
