دختر، ملک پدر نیست؛ از خشونت ناموسی تا تقدیس قاتل
وقتی کسی که باید پناه باشد، به تهدید تبدیل میشود
گاهی یک خبر آنقدر تلخ است که نمیتوان بهسادگی از کنارش گذشت.
خبر کشته شدن دختری به دست پدرش، فقط خبر یک جنایت خانوادگی نیست؛ زنگ خطری است درباره فرهنگی که هنوز در بخشهایی از جامعه، دختر را انسانی مستقل با حق انتخاب و حق زندگی نمیبیند.
اما آنچه این اتفاقات را هولناکتر میکند، فقط وقوع قتل نیست؛ واکنشهایی است که پس از آن شکل میگیرد. وقتی عدهای بهجای همدردی با قربانی، قاتل را توجیه میکنند، برای رفتارش دلیل میتراشند و حتی از او تقدیر میکنند، باید بپرسیم: چه چیزی در باورهای اجتماعی ما به چنین نقطه خطرناکی رسیده است؟
۱. دختر، فرزند است؛ نه دارایی پدر
یکی از ریشههای مهم خشونت علیه زنان، نگاه مالکیتمحور به آنهاست.
در چنین نگرشی، پدر تصور میکند حق دارد درباره تمام جنبههای زندگی دخترش تصمیم بگیرد؛ از پوشش و روابط گرفته تا انتخابهای شخصی و آینده او.
در این نگاه، استقلال دختر گاهی بهعنوان نافرمانی تلقی میشود و مخالفت او با خواستههای خانواده، نوعی بیاحترامی یا تهدید به حساب میآید.
اما باید یک حقیقت اساسی را یادآوری کرد:
فرزند، حتی اگر هنوز کودک باشد، دارایی والدین نیست.
پدر بودن به معنای داشتن اختیار بر جان و آینده فرزند نیست. مسئولیت پدر و مادر، حمایت، مراقبت و فراهم کردن امنیت برای فرزند است؛ نه مالکیت بر او.
۲. وقتی ناموس به ابزاری برای توجیه خشونت تبدیل میشود
در برخی فرهنگها و ساختارهای مردسالارانه، مفهوم ناموس به شکلی تعریف شده که رفتار و انتخاب زنان به آبرو و اعتبار مردان خانواده گره خورده است.
در نتیجه، گاهی یک انتخاب شخصی، نوع پوشش، یک رابطه عاطفی یا حتی مخالفت با خواسته پدر، بهعنوان خدشهدار شدن آبروی خانواده تلقی میشود.
اینجاست که یک باور خطرناک شکل میگیرد: اینکه مرد خانواده حق دارد برای بازگرداندن آنچه آبروی ازدسترفته میداند، زن یا دختر خانواده را تنبیه کند.
اما باید پرسید:
آبرویی که برای حفظ آن باید جان یک انسان گرفته شود، چه ارزشی دارد؟
هیچ مفهوم فرهنگی، سنت خانوادگی یا باور شخصی نمیتواند قتل را توجیه کند.
ناموس، اگر قرار است معنایی انسانی داشته باشد، نباید بهانهای برای سلب حق زندگی از زنان باشد.
۳. چرا بعضی افراد از قاتل تقدیر میکنند؟
شاید یکی از تلخترین بخشهای این ماجرا، واکنش افرادی باشد که بهجای محکوم کردن قاتل، از او دفاع میکنند.
این واکنشها را نباید ساده گرفت.
وقتی فردی قتل دخترش را قابل دفاع میداند، چون تصور میکند دختر از چارچوبهای مورد قبول او خارج شده، در واقع جان انسان را در برابر اطاعت و حفظ اقتدار خانوادگی بیارزش میکند.
چنین واکنشهایی میتوانند ریشه در باورهای مردسالارانه، تعصب، تربیت مبتنی بر اطاعت مطلق و عادیسازی خشونت داشته باشند.
اما مسئله فقط باورهای فردی نیست.
وقتی دیگران برای چنین جنایتی کف میزنند، پیام خطرناکی به جامعه میفرستند: اینکه خشونت علیه زنان، اگر با عنوان آبرو و ناموس همراه شود، ممکن است پذیرفتنی باشد.
این دقیقاً همان چیزی است که باید در برابرش ایستاد.
قاتل با تشویق دیگران قهرمان نمیشود؛ فقط خشونت را عادیتر میکند.
۴. چرا بعد از قتل، قربانی محاکمه میشود؟
بعد از انتشار چنین خبرهایی، گاهی بهجای تمرکز بر جنایت، زندگی قربانی زیر ذرهبین میرود.
چه پوشیده بود؟
با چه کسی ارتباط داشت؟
چرا به حرف پدرش گوش نکرد؟
چرا برخلاف خواسته خانواده رفتار کرد؟
این پرسشها یک مشکل عمیق را آشکار میکنند: انتقال مسئولیت از فرد خشونتگر به قربانی.
بهجای اینکه بپرسیم چرا یک انسان دست به قتل زده، شروع میکنیم به بررسی رفتار کسی که دیگر زنده نیست تا شاید برای جنایت توجیهی پیدا کنیم.
این رفتار نوعی سرزنش قربانی است.
هیچ دختری مسئول خشونتی نیست که دیگری علیه او اعمال کرده است.
حتی اگر با تمام انتخابهای یک انسان مخالف باشیم، باز هم حق نداریم حق زندگی را از او بگیریم.
هیچکس برای برخورداری از حق زندگی، نیازی به تأیید خانواده یا جامعه ندارد.
۵. خشونت از کجا شروع میشود؟
خشونت همیشه با قتل آغاز نمیشود.
گاهی از تحقیر شروع میشود؛
از محدود کردن ارتباطات؛
از تهدید و ترساندن؛
از کنترل تلفن همراه و رفتوآمد؛
از محروم کردن دختر از تحصیل و استقلال؛
از این باور که او حق ندارد برخلاف خواسته خانواده تصمیم بگیرد.
اگر این رفتارها عادی تلقی شوند، ممکن است زمینه برای شکلگیری خشونتهای شدیدتر فراهم شود.
البته همه خانوادههای کنترلگر به قتل منتهی نمیشوند، اما کنترلگری، تهدید و خشونت نباید بهعنوان بخشی طبیعی از تربیت فرزند پذیرفته شوند.
باید یاد بگیریم نشانههای خشونت را پیش از تبدیل شدن به یک فاجعه جدی بگیریم.
۶. جامعه چه مسئولیتی دارد؟
مقابله با خشونت علیه زنان فقط وظیفه قربانیان یا خانوادههای آنها نیست.
این مسئولیت به همه ما مربوط است.
خانوادهها باید بیاموزند که احترام با ترس تفاوت دارد و تربیت فرزند به معنای سلب اختیار و استقلال او نیست.
مدارس و نظام آموزشی باید از سنین پایین، مفاهیم برابری، احترام به مرزهای فردی و حل مسالمتآمیز اختلافات را آموزش دهند.
رسانهها باید بهجای بازتولید کلیشههای جنسیتی و سرزنش قربانی، به آگاهیرسانی و مطالبه امنیت زنان کمک کنند.
نهادهای مسئول نیز باید حمایت از افراد در معرض خشونت را جدی بگیرند، سازوکارهای امن گزارشدهی و حمایت فراهم کنند و با خشونت خانوادگی و قتلهای ناموسی بدون اغماض برخورد کنند.
و ما، بهعنوان اعضای جامعه، نباید در برابر توجیه و تقدیس خشونت سکوت کنیم.
حرف آخر؛ هیچ دختری نباید از خانه خودش بترسد
ما نمیتوانیم جان دخترانی را که قربانی خشونت شدهاند، به آنها بازگردانیم.
اما میتوانیم اجازه ندهیم مرگشان به یک خبر چندروزه تبدیل شود؛ خبری که چند روز دربارهاش صحبت کنیم و بعد دوباره به زندگی عادی برگردیم، بدون اینکه چیزی در نگرشمان تغییر کرده باشد.
باید درباره این موضوع حرف بزنیم.
باید باورهای خطرناک را به چالش بکشیم.
باید از حق انتخاب و امنیت زنان دفاع کنیم.
و باید به دخترانی که در محیط خانواده احساس ناامنی میکنند، یادآوری کنیم که خشونت تقصیر آنها نیست و حق دارند کمک و حمایت دریافت کنند.
بیایید چند حقیقت ساده را فراموش نکنیم:
پدر بودن، مجوز مالکیت نیست.
تعصب، عشق نیست.
کنترل کردن، حمایت کردن نیست.
اطاعت نکردن، جرم نیست.
و هیچچیز، مطلقاً هیچچیز، قتل یک انسان را توجیه نمیکند.
**دختر، انسان است؛ نه ناموس کسی، نه مایه آبروی کسی و نه ملک هیچکس.
او حق دارد انتخاب کند، اشتباه کند، تجربه کند، عاشق شود، زندگی کند و بدون ترس از نزدیکترین افراد زندگیاش به خانه برگردد.**
شاید وقت آن رسیده که بهجای آموزش اطاعت به دختران، به همه یاد بدهیم که حق ندارند مالک زندگی دیگری باشند حق ندارند مالک زندگی دیگری باشند.
.jpeg)
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر