مذاکرات ایران و اروپا بر سر مکانیسم اسنپبک، که میتواند تحریمهای سازمان ملل علیه ایران را بازگرداند، به دلیل بیاعتمادی عمیق تهران به غرب و ناکارآمدی اهرمهای دیپلماتیک اروپا به بنبست رسیده است. ایران این مذاکرات را بیفایده میداند، زیرا اروپا را فاقد اختیار و اراده برای میانجیگری مستقل میبیند. اما چرا ایران و اروپا با ناامیدی به اسنپبک نگاه می کنند؟
خبرآنلاین - رسول سلیمی: پس از خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ و تشدید تنشها با حمله نظامی اخیر به تأسیسات هستهای ایران، مذاکرات هستهای به نقطهای بحرانی رسیده است. اروپا (تروئیکای آلمان، فرانسه، و بریتانیا) تهدید به فعالسازی مکانیسم اسنپبک کرده که میتواند تحریمهای سازمان ملل را علیه ایران بازگرداند. ایران اما این مذاکرات را بینتیجه میداند و معتقد است اروپا فاقد استقلال در برابر آمریکا بوده و تحت فشار اسرائیل و واشنگتن عمل میکند. این بیاعتمادی ریشه در سابقه مذاکرات ناموفق، حملات نظامی اخیر، و ناتوانی اروپا در ارائه تضمینهای ملموس دارد.
با این حال روز جمعه پس از گفت و گوی تلفنی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با همتایانش از سه کشور اروپایی و نماینده عالی سیاست خارجی اتحادیه اروپا، مقرر شد که سهشنبه این هفته یک دور جدید از گفت و گوها میان ایران و وسه کشور اروپایی انجام شود
مذاکرات پیشرو با اروپا و ناامیدی از توقف اسنپبک
با وجود بنبست کنونی، تماس تلفنی اخیر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با وزرای خارجه تروئیکای اروپایی نشاندهنده برنامهریزی برای آغاز دور جدیدی از مذاکرات در هفته آینده است. این تماسها با هدف شکستن بنبست بر سر برنامه هستهای ایران انجام شد. با این حال، فایننشال تایمز گزارش داده که هیچ امیدی به توقف اسنپبک وجود ندارد و اروپا احتمالاً این مکانیسم را فعال خواهد کرد, زیرا ایران پاسخی پیشنهاد اروپا برای ارائه قطعنامهای برای تمدید ششماهه تعلیق ۶ قطعنامه پیشین ندادهاست.
تماسهای اخیر عراقچی نشاندهنده تلاش ایران برای حفظ کانالهای دیپلماتیک است, اما بیاعتمادی عمیق به اروپا و فشارهای آمریکا احتمال موفقیت این مذاکرات را کاهش داده است. گزارش فایننشال تایمز نشان میدهد که اروپا تحت فشار آمریکا و اسرائیل قرار دارد و احتمالاً اسنپبک را بهعنوان آخرین اهرم فشار فعال خواهد کرد. این اقدام میتواند ایران را به سمت تصمیمات سخت, مانند خروج از معاهده منع اشاعه (NPT), سوق دهد, که پیامدهای جدی برای منطقه خواهد داشت. عراقچی در گفتگوی خود با اروپایی ها استدلال هایی برای ادامه مسیر همکاری طرفین ارائه کرد که حاکی از دلسردی ایران از رویکرد اروپا بود. در ادامه این استدلال ها را بررسی کردیم:
فقدان صلاحیت حقوقی اروپا برای فعالسازی اسنپبک
ایران معتقد است که تروئیکای اروپایی (آلمان، فرانسه، و بریتانیا) به دلیل نقض تعهدات برجامی و همراهی با آمریکا در حملات به تأسیسات هستهای ایران، صلاحیت حقوقی و اخلاقی برای فعالسازی اسنپبک را ندارند. عراقچی در گفتوگو با سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، تأکید کرد که اروپا با عدم اجرای تعهدات خود، و حمایت از حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران در سال ۲۰۲۵، قطعنامه ۲۲۳۱ را نقض کرده است. این موضع با بیانیه مشترک ایران و روسیه تأیید شد که تروئیکا را فاقد مشروعیت برای توسل به سازوکار حل اختلاف میداند. از سوی دیگر چین و روسیه فعالسازی اسنپبک توسط اروپا را غیرقانونی میدانند، زیرا اروپا به تعهدات خود عمل نکرده است.
نگرانی ایران از سوءاستفاده اروپا ریشه در تجربه مذاکرات قبلی نیز دارد, که در آنها اروپا به فشارهای آمریکا تن داد. اروپا با طرح اسنپبک به دنبال وادار کردن ایران به مذاکره مستقیم با آمریکا بدون ارائه تضمینهای امنیتی است. این رویکرد مذاکرات را به ابزاری برای افزایش فشار تبدیل کرده است. با این حال, اروپا ممکن است این استراتژی را راهی برای حفظ نفوذ خود در خاورمیانه ببیند, اما بدون تغییر در رویکرد, این تلاشها به بنبست خواهد رسید.
مسیر آینده چه خواهد شد؟
ایران مذاکرات اسنپبک با اروپا را بیفایده میداند؛ زیرا اروپا را فاقد مشروعیت حقوقی, اراده سیاسی, و استقلال در برابر آمریکا میبیند. بیاعتمادی ناشی از حملات نظامی اخیر, ناکارآمدی دیپلماتیک اروپا, و نگرانی از سوءاستفاده از مذاکرات بهعنوان ابزاری برای فشار, این بنبست را عمیقتر کرده است. تماسهای اخیر عراقچی نشاندهنده تلاش برای حفظ دیپلماسی است, اما گزارش فایننشال تایمز مبنی بر ناامیدی از توقف اسنپبک, احتمال فعالسازی این مکانیسم را تقویت میکند. این اقدام میتواند به تشدید تنشها, افزایش غنیسازی ایران, یا حتی درگیری نظامی منجر شود. با این حال, اگر اروپا تضمینهای امنیتی ارائه دهد و از فشارهای آمریکا فاصله بگیرد, امکان بازگشت به مذاکرات نتیجهمحور وجود دارد. در غیر این صورت, حفظ دیپلماسی فعال و اجتناب از اقدامات تحریکآمیز از سوی هر دو طرف, تنها راه جلوگیری از یک بحران منطقهای است
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر