دختران بی‌سرپرست؛ فراموش‌شدگان خاموش جامعه

دختران بی‌سرپرست؛ فراموش‌شدگان خاموش جامعه

در جامعه امروز ایران، هنوز دخترانی هستند که نه سایه خانواده بالای سرشان است و نه پشتیبانی مطمئن از سوی نهادهای دولتی. این دختران، که در مراکز بهزیستی یا نزد خانواده‌های جایگزین بزرگ می‌شوند، با مشکلاتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند که کمتر در رسانه‌ها بازتاب می‌یابد. اگرچه همیشه از «حمایت از محرومان» سخن گفته می‌شود، اما واقعیت آن است که دختران بی‌سرپرست بیش از همه قربانی خلأ سیاست‌ها، کمبود بودجه و بی‌توجهی‌های فرهنگی‌اند.

نقد به وضعیت موجود

• حمایت‌های نصفه و نیمه: بهزیستی و برخی نهادها تلاش می‌کنند، اما امکانات محدود، کیفیت پایین خدمات و کمبود نیروی متخصص باعث شده بسیاری از دختران بعد از رسیدن به سن قانونی عملاً بی‌پناه شوند.
• انگ اجتماعی: جامعه هنوز با پیش‌داوری به این دختران نگاه می‌کند. واژه‌هایی مثل «یتیم» یا «بی‌پشتوانه» برچسبی سنگین است که مانع حضور طبیعی آن‌ها در جامعه می‌شود.
• آینده مبهم: بیشتر مراکز حمایتی فقط نیازهای اولیه مثل غذا و سرپناه را فراهم می‌کنند، اما کمتر به فکر آموزش مهارت، اشتغال یا آماده‌کردن دختران برای زندگی مستقل هستند. نتیجه این است که بسیاری از آن‌ها پس از خروج از مراکز دوباره به چرخه فقر و آسیب‌های اجتماعی بازمی‌گردند.

راه‌حل‌ها و پیشنهادها

1. برنامه ملی حمایت از کودکان بی‌سرپرست: دولت باید یک سیاست روشن و جامع برای آینده این کودکان طراحی کند؛ نه اینکه هر سازمانی جداگانه و پراکنده کار کند.
2. آموزش و توانمندسازی: باید برای دختران بی‌سرپرست سهمیه‌های تحصیلی، کلاس‌های مهارت‌آموزی و فرصت‌های شغلی واقعی در نظر گرفت تا آینده‌ای مستقل بسازند.
3. فرهنگ‌سازی در جامعه: رسانه‌ها و مدارس باید با آموزش و اطلاع‌رسانی، نگاه تبعیض‌آمیز به این دختران را از بین ببرند.
4. تقویت قوانین حمایتی: قوانین فعلی درباره بیمه، اشتغال و سرپرستی کافی نیست و باید بازنگری شود. دختران بی‌سرپرست حق دارند مانند هر جوان دیگری فرصت ازدواج، تحصیل و کار سالم داشته باشند.
5. پشتیبانی از خیریه‌ها و NGOها: تجربه نشان داده بسیاری از سازمان‌های مردم‌نهاد بهتر از نهادهای دولتی عمل کرده‌اند. حمایت از این سازمان‌ها می‌تواند بخشی از مشکلات را کاهش دهد.

دختران بی‌سرپرست نباید قربانی بی‌توجهی باشند. آن‌ها سرمایه‌های خاموش کشورند که با اندکی حمایت می‌توانند به نیرویی سازنده برای جامعه تبدیل شوند. دولت، رسانه‌ها و مردم باید دست به دست هم دهند تا این قشر آسیب‌پذیر از سایه حاشیه‌نشینی بیرون آید.