ممنوعالتصویرها» و «ممنوعالکارها» در تلویزیون و سینمای ایران
ممنوعالتصویرها و ممنوعالکارها در تلویزیون و سینمای ایران
صنعت سینما و تلویزیون ایران در چهار دههی اخیر همواره تحت تأثیر سیاستها و ملاحظات فرهنگی و اجتماعی قرار داشته است. یکی از پدیدههای مهم و بحثبرانگیز در این حوزه، موضوع «ممنوعالتصویر» و «ممنوعالکار» شدن هنرمندان است. این اصطلاحات به معنای عدم امکان فعالیت یا نمایش آثار یک بازیگر، کارگردان، یا حتی مجری در رسانههای داخلی، بهویژه تلویزیون و گاهی در عرصهی سینما، به دلیل دلایل سیاسی، فرهنگی، اجتماعی یا شخصی است.
مفهوم و تفاوتها
- ممنوعالتصویر: به هنرمندی اطلاق میشود که چهرهاش دیگر اجازهی پخش در رسانههای رسمی ندارد. این ممنوعیت بیشتر در صداوسیما رایج است و شامل بازیگران، مجریان، خوانندگان و حتی ورزشکاران شناختهشده میشود.
- ممنوعالکار: به هنرمندی گفته میشود که نه تنها در تلویزیون بلکه در سینما یا تئاتر هم اجازهی فعالیت ندارد. این وضعیت معمولاً سختگیرانهتر است و میتواند شامل عدم صدور پروانه ساخت یا نمایش برای آثار مرتبط با آن فرد باشد.
دلایل اصلی ممنوعیتها
پیامدها برای هنرمندان و جامعه
- برای هنرمندان: از دست دادن فرصتهای شغلی، کاهش درآمد، مهاجرت یا فعالیت در فضای مجازی.
- برای جامعه: محدود شدن حق انتخاب مخاطب، افزایش فاصلهی مردم با رسانهی ملی، و تقویت گرایش به رسانههای خارج از کشور.
نمونهها و روند تاریخی
از دههی ۶۰ تاکنون، همواره گروهی از هنرمندان با این وضعیت روبهرو بودهاند. در سالهای اخیر با گسترش شبکههای اجتماعی و رسانههای آنلاین، اثرگذاری این ممنوعیتها کاهش یافته است؛ چرا که مخاطبان همچنان میتوانند هنرمندان محبوب خود را دنبال کنند.
نتیجهگیری
پدیدهی ممنوعالتصویر و ممنوعالکار در سینما و تلویزیون ایران نشاندهندهی تقابل میان سیاستهای رسمی و سلیقهی عمومی است. تجربه نشان داده است که این محدودیتها در درازمدت نه تنها مانع از حضور و اثرگذاری هنرمندان نمیشود، بلکه گاه محبوبیت آنها را نزد مخاطبان بیشتر میکند. به نظر میرسد با تغییرات اجتماعی و رسانهای، کارایی این نوع محدودیتها روزبهروز کمتر خواهد شد.
در ادامه، با تکمیل مقاله قبلی، نمونههای مشخصی از چهرههای ممنوعالتصویر و ممنوعالکار در تلویزیون و سینمای ایران را مرور میکنیم:
نمونههای شناختهشده ممنوعالتصویر و ممنوعالکار در ایران
ممنوعالتصویر (تلویزیون)
-
فاطمه معتمدآریا – پس از حضور در فیلم انتخاباتی یکی از کاندیداها در سال ۱۳۸۸، از تلویزیون کنار گذاشته شد و آخرین اثرش در آن رسانه، سریال «آشپزباشی» بود. حتی بازپخش آثارش هم به ندرت انجام میشد .
-
باران کوثری – پس از انتخابات ۱۳۸۸، دیگر در رسانه ملی دیده نشد؛ حتی در تیزرهای تبلیغاتی فیلمهایی که در آنها بازی کرده بود، نام یا تصویرش حذف میشد .
-
محمود شهریاری – مجری محبوب که بارها ممنوعالتصویر شد؛ گاهی دلیل دقیق آن مشخص نبود و در بازگشتهای موقت نیز شائبههایی همراه بود .
-
سید جواد یحیوی – پس از ممنوعالتصویر شدن، به تئاتر و رسانههای اینترنتی روی آورد و حتی در فیلمی در جشنواره فجر حضور داشت .
-
نیکی کریمی – به گفته منابعی، بهتنهایی به جرم طلاق، ممنوعالتصویر شد .
-
گوهر خیراندیش و محمدرضا شریفینیا – ممنوعالتصویر شدند؛ برخی این ممنوعیتها را در واکنش به رفتارهای خارج از حوزه بازیگری دانستند .
-
پریناز ایزدیار، سحر قریشی، پیمان معادی، لیلا بلوکات، فرزاد حسنی، پگاه آهنگرانی و دیگران – بنابر گزارشها در دورههای مختلف ممنوعالتصویر بودهاند، حتی گاهی بدون دلیل رسمی مشخص .
-
محمود بصیری – به دلیل شباهت ظاهری با رئیس جمهور وقت، از حدود سال ۱۳۸۵، تیزرهای حضورش در تلویزیون قطع شد .
ممنوعالکار (تلویزیون و سینما)
-
مهراب قاسمخانی و پیمان قاسمخانی – گفتهاند در حدود سال ۱۳۹۲ به مدت سه سال اجازه فعالیت در تلویزیون نداشتند. حتی در برنامه «دورهمی»، نام مهراب در تیتراژ ذکر نشد .
-
ایرن زازیانس – پس از انقلاب ۱۳۵۷، ممنوع به کار هنری شد. برخی از آثار او پس از انقلاب، از جمله «خط قرمز» و «جایزه»، در ایران ممنوع پخش شدند .
دلایل مختلف ممنوعیت
دلیلهای متعددی برای ممنوعیت هنرمندان مطرح شدهاند که عبارتاند از:
- مواضع سیاسی یا فعالیتهای انتخاباتی (مثل فاطمه معتمدآریا، باران کوثری)
- مسائل شخصی یا اخلاقی (مثل نیکی کریمی – طلاق)
- تناقض با سیاستهای رسانهای یا خلاف دکورهای مرسوم (مانند مهران مدیری، رضا عطاران)
- مشابهت ظاهری (مثل محمود بصیری)
- تصمیمات رسمی یا داخلی بیدلیل (مانند قاسمخانیها)
- پس از انقلاب، ممنوعیت کلی بر اساس سیاستهای جدیددولت
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر