کم نمایی اجساد زنان در اعتراضات
چرایی کمنمایی اجساد زنان در اعتراضات و پیامدهای آن بر حق حقیقت
در جریان اعتراضات، یکی از پرسشهای اساسی ناظران، خانوادهها و فعالان حقوق بشر این است که چرا در تصاویر، گزارشها و مراسم عمومی، اجساد مردان بیشتر دیده میشود و اجساد زنان یا دختران بهندرت مشاهده میشود. این مسئله، از منظر حقوق بشر، نه یک امر اتفاقی، بلکه نشانهای از الگوی ساختاری نقض حقوق بنیادین است.
این تحلیل تلاش میکند موضوع را در چارچوب استانداردهای بینالمللی حقوق بشر بررسی کند، بدون ورود به ادعاهای اثباتنشده.
۱. حق حیات و تعهد دولت به شفافیت
بر اساس ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR)،
حق حیات، حقی غیرقابل تعلیق است و دولتها موظفاند:
از سلب خودسرانه جان افراد جلوگیری کنند
در صورت وقوع مرگ مشکوک، تحقیق مستقل، سریع و مؤثر انجام دهند
پنهانسازی اجساد، تحویل مشروط یا عدم اطلاعرسانی، نقض مستقیم تعهد به شفافیت و پاسخگویی است.
۲. تحویل مشروط اجساد و نقض حقوق خانوادهها
در بسیاری از موارد گزارششده:
اجساد با شروط امنیتی تحویل شدهاند
خانوادهها مجبور به امضای تعهد سکوت شدهاند
مراسم عمومی منع یا کنترل شده است
این اقدامات ناقض:
حق کرامت انسانی متوفی
حق خانوادهها برای سوگواری آزادانه
و حق دسترسی به عدالت است
در اسناد سازمان ملل، تحمیل چنین شرایطی مصداق رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز تلقی میشود.
۳. تبعیض جنسیتی در برخورد با قربانیان
کمنمایی اجساد زنان را باید در چارچوب تبعیض ساختاری جنسیتی تحلیل کرد.
بدن زنانه در بسیاری از نظامهای اقتدارگرا:
همزمان «سیاسی»، «امنیتی» و «تابو» تلقی میشود
و کنترل آن، بخشی از کنترل اجتماعی است
برخورد متفاوت با اجساد زنان، ناقض اصل برابری و عدم تبعیض (ماده ۲ ICCPR و کنوانسیون CEDAW) است.
۴. نقض حق حقیقت (Right to Truth)
در حقوق بینالملل عرفی، خانوادهها و جامعه حق دارند بدانند:
چه کسی کشته شده
چگونه کشته شده
و مسئول آن چه نهادی است
پنهانکردن اجساد زنان یا حذف تصویری آنها:
مانع مستندسازی مستقل میشود
امکان پیگیری قضایی را تضعیف میکند
و حق حقیقت را نقض میکند
حق حقیقت نهتنها متعلق به خانواده، بلکه متعلق به کل جامعه است.
۵. اثر بازدارنده بر مستندسازی و پاسخگویی
عدم نمایش اجساد زنان، یک پیام ضمنی دارد:
ترساندن خانوادهها
جلوگیری از تبدیل قربانی به نماد اجتماعی
و کاهش فشار افکار عمومی
از منظر حقوق بشر، این رویکرد بخشی از الگوی مصونیت از مجازات (Impunity) است.
۶. تفاوت میان آمار واقعی و دادههای قابل مشاهده
نکته مهم در تحلیل حقوقبشری این است که:
دادههای قابل مشاهده ≠ واقعیت کامل
نبود تصویر یا مراسم ≠ نبود قربانی
وقتی دولت یا نهادهای امنیتی کنترل اطلاعات را در دست دارند،
«نامرئیسازی قربانیان» خود بهعنوان یک نقض حقوق بشر شناخته میشود.
کمدیدهشدن اجساد زنان در اعتراضات را نمیتوان به نبود قربانی نسبت داد، بلکه باید آن را نتیجهی ترکیبی از:
سانسور سیستماتیک
تبعیض جنسیتی
فشار امنیتی بر خانوادهها
و نقض حق حقیقت دانست
از منظر حقوق بشر، این وضعیت نهتنها حق قربانیان، بلکه حق جامعه برای دانستن و دادخواهی را نقض میکند.
تا زمانی که تحقیقات مستقل، دسترسی آزاد به اطلاعات و تضمین امنیت خانوادهها فراهم نشود، این نقضها ادامه
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر