روایت یک رسانه از وضعیت پیکر
علی شمخانی در مراسم تدفین
این نامه توسط جنبش بینالمللی «گلوبال اتلیت» که برای حقوق بیشتر ورزشکاران فعالیت میکند، در پلتفرم ایکس(توئیترسابق) منتشر شده است. همچنین رسانه تخصصی Inside the Games نیز درباره این درخواست گزارش شده است.
بر اساس این گزارش، از جمله امضاکنندگان نامه میتوانم به علی کریمی، بازیکن پیشین تیم ملی فوتبال ایران و بایرن مونیخ اشاره کرد. افزون بر، ورزشکاران از رشتههایی مانند جودو، شنا، هندبال و والیبال و همچنین روزنامهنگار ورزشی و پژوهشگر این نامه را امضا کردهاند.
در متن نامه آمده است: «با احترام از شما میخواهیم با شجاعت و مطابق با اصولی که اعلام کردهاید عمل کنید و کمیته ملی المپیک رژیم ایران را بررسی کنید.»
در ادامه واکنش و پاسخ کرستی کاونتری مشخص می کند که آیا منشور المپیک یک سند زنده و اجرایی است یا صرفاً متنی تشریفاتی است.
فدراسیونهای ورزشی در ایران معمولاً ارتباط نزدیکی با نهادهای دولتی دارند و برخی از مقامات تحت کنترل نیروهای پاسداران هستند و به همین دلیل فدراسیونهای مستقل تلقی نمیشوند. ورزشکارانی که مواضع سیاسی مخالف یا در اعتراضات شرکت کننده هستند، ممکن است با محرومیت ورزشی یا حتی زندان روبهرو شوند. در زمینه میتوان به قهرمانی تیم ملی فوتبال زنان و به تهدیدهای علی علیه آنها اشاره کرد.
در سال ۲۰۲۰، کشتیگیر ایرانی نوید افکاری اعدام شد. قوه قضائیه بدون ارائه سند، مدرک یا شواهد مشخص مدعی شده بود که او در جریان یک تظاهرات، یک نیروی امنیتی را «کشته است». نوید افکاری این را قویا تکذیب کرده بود. این ورزشکار، خانوادهاش و سازمانهای حقوق بشری اعلام کردند که اعتراف به شکنجه شده است و در دادگاه غیرعادلانه حکم اعدام صادر شده است.
همزمان با پایان دومین هفته از آغاز جنگ و درگیریهای نظامی در ایران که از اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، مجموعههای تجمیعی ثبتشده توسط خبرگزاری هرانا تصویری از جغرافیایی، شخصیت و پیامهای انسانی این درگیریها میدهند. مخاصمه ای که منجر به ۲۰۵ مورد تلفات انسانی می شود از جمله ۲۰۵ کودک شده و بیمارستان، ۳۶ مدرسه و ۹۸ ساختمان یا محله مسکونی مسکونی وارد شده است. دست کم ۳.۲ میلیون ایرانی در داخل کشور آواره شده اند. در همین مدت ۲۰۳ نفر با تحولات جاری توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده اند.
ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در طول چهارده روز گذشته، شهرهای مختلف ایران بهویژه پایتخت کشور شاهد یکی از مهمترین عملیاتهای نظامی در دهههای اخیر بوده است. دادههای راستیآزماییشدهی خبرگزاری هرانا نشان میدهد که اهداف بهطور گستردهای از زیرساختها، اطلاعات غیرنظامی و مناطق مسکونی را در بر گرفته است.
گزارش حاضر اولین جمعآوری آماری از دو هفته نخست جنگ میشود و بر اساس هزاران گزارش میدانی، منابع منابع محلی و فرآیندهای راستیآزمایی چندمرحلهای تهیه شده است. همه ارقامها در این گزارش بر اساس ارزیابیهای تخمینی ممکن است با ادامه بررسیها و در قرار گرفتن اطلاعات جدید بهروزرسانی شوند.
وضعیت راستیآزمایی گزارشها
در طول دو هفته گذشته، حجم بالایی از اطلاعات و گزارشها از منابع اختصاصی یا باز، توسط هرانا گردآوری شده است. این داده ها پس از بررسی اولیه و تطبیق با منابع مختلف در سه سطح اعتبار طبقه بندی شده اند. بر اساس ارزیابیهای انجامشده، حدود 57 درصد از گزارشها به طور کامل گزارش شده و امکان تطبیق آنها با منابع مستقل وجود داشته است. حدود ۹ درصد از دادهها در مرحله اولیه قرار دارند. به این معنا که شواهد برای صحت آنها وجود دارد اما هنوز برای کامل نیاز به اطلاعات تکمیلی وجود دارد. در عین 34 درصد از گزارشهای بعدی در مرحله بررسی قرار دارند و فرآیند راستیآزمایی آنها ادامه دارد.
این توزیع نشاندهندهی حجم دادههایی است که در شرایط پیچیده و ویژگیهایی در بسترهای ارتباطی شدید جمعآوری شدهاند. قطع اینترنت در ایران، محدودیتهای امنیتی و دسترسی به مکانهای برنامه، روند بررسی اطلاعات را با چالشهای جدی انجام داده است.
نمای کلی کار در دو هفته اول جنگ
بر اساس دادههای پالایش شده خبرگزاری هرانا، از زمان آغاز درگیریها تا پایان روز چهاردهم جنگ، در مجموع ۵۴۸۰ حمله در قالب ۲۰۶۱ رویداد مستقل در نقاط مختلف ایران ثبت شده است. این آمار نشان میدهد که بسیاری از رویدادها شامل چند حمله در یک منطقه جغرافیایی یا در یک بازه زمانی کوتاه بودهاند.
این عملیات در مجموع به ثبت ۴۷۶۵ مورد تلفات انسانی است؛ رقمی که شامل کشتهشدگان و مجروحان نظامی و غیرنظامی است. گستره جغرافیایی این عملیات نیز قابل توجه بوده است و ثبت شده است که هر ۳۱ استان ایران دستکم یک بار هدف حمله قرار گرفتهاند. در مجموع ۲۰۹ شهر در سراسر کشور طی این مدت شاهد حضور مستقیم یا خسارات از آنها بودهاند. گسترهای نشان میدهد که عملیات نظامی محدود به مناطق خاص یا مناطق مرزی نبوده و عملاً بخش بزرگی از قلمرو کشور را درگیر کرده است.
انسانی
بر اساس دادههای تجمیعی خبرگزاری هرانا، در دو هفته نخست جنگ دستکم ۴۷۶۵ مورد تلفات انسانی ثبت شده است. در میان این قربانیان، تلفات غیرنظامیان به طور قابل توجهی از آمار کلی را تشکیل میدهند. بر اساس دادههای موجود، ۱۲۹۸ غیرنظامی جان خود را از دست دادهاند که در میان دستهای ۲۰۵ کودک نیز حضور دارند. علاوه بر این، 654 غیرنظامی نیز در جریان عملیات مجروح شدهاند.
در بخشهای تلفات نظامی ارتشهای عراقی نیز به ثبت رسیدهاند که 1122 نفر از نیروهای نظامی کشته شدهاند و 29 نفر از نیروهای ارتش مجروح شدهاند. با توجه به اینکه دسترسی به اطلاعات مربوط به تلفات در حال حاضر نظامی در بسیاری از موارد با محدودیتهای جدی است و ممکن است رقم واقعی این تلفات بالاتر از ارقام ثبت شده در این گزارش باشد.
در میان قربانیان ثبتشده، گروههای آسیب پذیر نیز در معرض توجه قرار میگیرند. دادههای موجود نشان میدهد که دستکم ۱۴ کودک در جریان برنامه مجروح شدهاند. همچنین ۳۰ زن در میان مجروحان و ۲۹ زن در میان کشتهشدگان ثبتاند.
در بخش قابل توجهی از موارد نیز هنوز وضعیت قربانیان از نظر نظامی یا غیرنظامی به طور قطعی مشخص نشده است. در حال حاضر ۵۹۹ مورد مرگ در دسته «نامشخص» طبقه بندی شده اند. به این معنا که منابع موجود هنوز امکان تعیین قطعی و یا غیرنظامی بودن این افراد را ندارند. همچنین ۱۰۹۲ مورد مجروح نیز در همین دسته قرار دارند. این وضعیت مشخص میشود از محدودیت در ساعات اولیه پس از عملیات غیرقابل دسترسی به برخی مناطق و شرایط شناسایی قربانیان در بحرانی است.
خاکسپاریها
در کنار آمار تلفیقهای ثبتشده، جمعآوریشده از منابع محلی، گزارشهای میدانی و منتشر شده در رسانهها نشان میدهد که دستکم ۷۳۲ مورد خاکسپاری در نقاط مختلف ایران ثبت شده است. این آمار الزاماً بازتابآوری تعداد مرگهای همان روزها نیست، زیرا در بسیاری از قربانیان چند روز پس از مرگ میشوند. به همین دلیل از خاکسپاریهای ثبتشده ممکن است مربوط به قربانیان روزهای پیشین جنگ باشد.
پراکندگی جغرافیایی عملیات
تحلیل توزیع جغرافیایی نشان میدهد که هدف اصلی در چند استان کلیدی کشور بوده است.
در میان این استان، تهران با توجه به مهمترینها از تبلیغات ثبتشده را انجام داده است. روندی که در بسیاری از گزارشهای روزانه نیز مشاهده میشود و نشان میدهد پایتخت قابل توجه عملیات نظامی در و مناطق اطراف آن است.
پس از تهران، استانهای مرکزی و صنعتی کشور از جمله اصفهان و خوزستان نیز بهعنوان یک برنامه قابل توجه از برنامه را تجربه کردهاند.
ده استان با عمده ترین موارد ثبت شده عبارتند از:
ماهیت مورد هدف حمله
تجزیه و تحلیل دادههای مربوط به اهداف هدف نشان میدهد که در بخش قابل توجهی از موارد هنوز اطلاعات کافی برای تعیین دقیق ماهیت هدف وجود ندارد. بر اساس دادههای موجود، در حدود 59 درصد از عملیات اطلاعات برای تعیین نوع هدف در دستیابی است. این موضوع تا حد زیادی به محدودیتهای ارتباطی، نبود تصاویر میدانی کافی و گزارشی به بررسی مستقل محل فعالیتهای فعال میشود.
در مواردی که ممکن است هدف وجود داشته باشد، حدود 17 درصد از میان اهداف نظامی بوده است. در درصد از موارد نیز هدف از این هدف، حدود ۳ درصد بوده است که استفاده از آن دوگانه است. یعنی هم در حوزه نظامی و هم در حوزه غیرنظامی مورد استفاده قرار میگرفتهاند. در مقابل، در حدود 21 درصد از عملیات ثبت شده خسارات وارد شده به اهدافی با ماهیت غیرنظامی یا هزینه های ذخیره شده است.
این دادهها نشان میدهند که در کنار نقشهبرداری، توجه به خسارات مربوط به زیرساختهای غیرنظامی یا مناطق شهری بوده است. که در ادامه این گزارش و در بخش بررسی خسارات به زیرساخت ها و موضوعات مناطق مسکونی به طور مستقیم بررسی قرار خواهد گرفت.
خسارات به زیرساخت های غیرنظامی و مناطق مسکونی
دادههای ثبتشده در طول دو هفته گذشته، میدهند که در کنار نشانهای نظامی، قابل توجهی از نقشههای زیرساختهای غیرنظامی و مناطق شهری نیز خساراتی وارد شده است. بررسی گزارشهای میدانی و اطلاعات منتشر شده از منابع مختلف نشان میدهد که مراکز درمانی، مدارس و مناطق مسکونی در موارد متعددی در معرض آسیب قرار گرفتهاند.
بر اساس اطلاعات جمعآوریشده توسط خبرگزاری هرانا، دستکم ۲۰ بیمارستان یا مرکز درمانی در جریان دو هفته گذشته آسیب دیدهاند. این خسارات در برخی موارد ناشی از اصابت مستقیم بوده و در موارد دیگر در نتیجه انفجارهای مجاور یا انفجار به این مراکز وارد شده است. آسیب به مراکز درمانی میتواند قابل توجه باشد بر امکانات خدمات درمانی در شرایط بحرانی وجود داشته باشد و دسترسی به خدمات پزشکی را با محدودیتهای جدی انجام دهد.
در حوزه مسکن و مناطق شهری نیز دادههای ثبتشده میدهد که دستکم در ۹۸ مورد از اهداف هوایی یا موشکی، ساختمانهای مسکونی یا مناطق مسکونی در معرض آسیب قرار گرفتهاند. در بسیاری از موارد، در مناطق نزدیک شهری رخ داده و انفجار یا آوار ناشی از آن خسارات ناشی از ساختمانهای مسکونی است. علاوه بر تلفات انسانی، منجر به تخریب واحدهای مسکونی و جابجایی اجباری ساکنان این مناطق شده است.
مدارس نیز در میان زیرساختهایی هستند که در جریان این آسیب دیدگی هستند. دادههای موجود نشان میدهد که دستکم ۳۶ مدرسه در نقاط مختلف کشور قرار گرفتهاند. در هفت مورد از این آسیب، آسیب به مدارس با کشته شدن یا شدن شماره دانشآموزان همراه بوده است. با توجه به نقش مدارس در ارائه خدمات آموزشی و اجتماعی به کودکان، آسیب به این مراکز میتواند پیامدهای بلندمدتی برای جامعه محلی به همراه داشته باشد.
بر اساس اصول حقوق بینالملل بشردوستانه، مراکز درمانی، مدارس و مناطق مسکونی در دسته اهداف غیرنظامی قرار میگیرند و از سطحی از حمایت ویژه برخوردار هستند. با این حال، در بسیاری از موارد ثبتشده هنوز مشخص نیست که خسارات واردشده نتیجه اصابت مستقیم حملات بوده یا در اثر انفجارهای مجاور و پیامدهای ثانویه ایجاد شده است. به همین دلیل طبقهبندی نهایی برخی از این موارد همچنان در حال بررسی است.
وضعیت ارتباطات و قطع گسترده اینترنت
همزمان با گسترش درگیریها، ایران با یکی از طولانیترین و گستردهترین اختلالهای اینترنتی سالهای اخیر مواجه شده است. دادههای منتشرشده از سوی نهاد بینالمللی پایش اینترنت «نتبلاکس» نشان میدهد که قطعی گسترده اینترنت در ایران وارد چهاردهمین روز متوالی خود شده است.
بر اساس آخرین ارزیابی این نهاد، پس از گذشت ۳۱۲ ساعت از آغاز اختلال گسترده، سطح اتصال اینترنت در ایران همچنان در حدود یک درصد از سطح عادی باقی مانده است. این وضعیت عملاً دسترسی بخش بزرگی از جمعیت کشور به اینترنت آزاد را مختل کرده و جریان اطلاعات مستقل را با محدودیتهای جدی مواجه ساخته است.
نتبلاکس در گزارش خود تأکید کرده است که در شرایطی که دسترسی به اینترنت به شدت محدود شده، بسیاری از شهروندان از دریافت بهروزرسانیهای حیاتی درباره وضعیت امنیتی مناطق، هشدارهای ایمنی و اطلاعات مرتبط با حملات محروم شدهاند. در چنین فضایی، جریان اطلاعرسانی عمومی عمدتاً به رسانهها و منابع رسمی محدود میشود و امکان دسترسی به روایتهای مستقل یا گزارشهای میدانی کاهش مییابد.
قطع اینترنت همچنین بر روند مستندسازی رویدادهای جنگی و ثبت نقضهای احتمالی حقوق بشر تأثیر قابل توجهی گذاشته است. بسیاری از تصاویر، ویدئوها و گزارشهای میدانی که معمولاً از طریق شبکههای اجتماعی منتشر میشوند، در این شرایط با تأخیر یا به شکل محدودتری به دست رسانهها و نهادهای مستقل میرسند.
آوارگی گسترده جمعیت
در کنار خسارات مستقیم ناشی از حملات، گزارشهایی از جابجایی گسترده جمعیت در داخل ایران نیز منتشر شده است. بر اساس ارزیابیهای کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، در پی درگیریهای جاری در ایران حدود ۳.۲ میلیون نفر به طور موقت در داخل کشور آواره شدهاند.
این رقم معادل حدود ۶۰۰ هزار تا یک میلیون خانوار برآورد میشود. به گفته این نهاد، بخش قابل توجهی از این جابجاییها از شهرهای بزرگ، بهویژه تهران، به سمت مناطق شمالی و روستایی کشور صورت گرفته است؛ مناطقی که در مقایسه با مراکز شهری بزرگ از شدت حملات کمتری برخوردار بودهاند.
در میان جمعیت آسیبدیده، پناهندگان ساکن ایران نیز با چالشهای بیشتری مواجه شدهاند. بهویژه اتباع افغانستان که بخش بزرگی از جمعیت پناهندگان در ایران را تشکیل میدهند، در شرایطی قرار گرفتهاند که دسترسی آنان به خدمات اساسی، سرپناه و حمایتهای اجتماعی محدودتر از دیگر گروههای جمعیتی است. افزایش جابجایی داخلی جمعیت میتواند فشار قابل توجهی بر منابع و زیرساختهای مناطق میزبان وارد کند.
بازداشتها و فضای امنیتی داخلی
همزمان با ادامه حملات خارجی، گزارشهایی از افزایش اقدامات امنیتی در داخل کشور نیز منتشر شده است. دادههای جمعآوریشده توسط خبرگزاری هرانا نشان میدهد که طی چهارده روز گذشته دستکم ۲۳۹ نفر توسط نیروهای امنیتی و انتظامی ایران بازداشت شدهاند.
بخش قابل توجهی از این افراد متهم شدهاند که از محل انفجارها یا پیامدهای حملات در شهرهای مختلف تصویر یا ویدئو تهیه کرده و آن را برای رسانههای خارج از کشور ارسال کردهاند. در برخی موارد نیز بازداشتها در چارچوب کنترل فضای اطلاعرسانی و جلوگیری از انتشار تصاویر مربوط به حملات صورت گرفته است.
در همین زمینه، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران نیز در بیانیهای رسمی نسبت به هرگونه اعتراض خیابانی در شرایط جنگی هشدار داده است. در این بیانیه اعلام شده که در صورت شکلگیری هرگونه تجمع یا اعتراض خیابانی، برخوردی شدیدتر از آنچه در اعتراضات دیماه رخ داده اعمال خواهد شد. در این بیانیه معترضان آن دوره با عنوان «نو داعشی» توصیف شدهاند و تأکید شده که اعتراضات خیابانی در آن زمان به عنوان مقدمهای برای حملات نظامی تلقی شده بود.
این مواضع نشاندهنده نگرانی نهادهای امنیتی ایران از احتمال شکلگیری ناآرامیهای داخلی در شرایطی است که کشور همزمان با درگیریهای نظامی خارجی مواجه است.
آمارهای رسمی منتشرشده از سوی مقامات ایرانی
در کنار دادههای مستقل ثبتشده توسط خبرگزاری هرانا، برخی مقامات و نهادهای رسمی ایران نیز آمارهایی از پیامدهای جنگ منتشر کردهاند. این آمارها اغلب به صورت تجمیعی ارائه شدهاند و در بسیاری از موارد تفکیکی میان قربانیان نظامی و غیرنظامی ارائه نمیدهند.
رئیس جمعیت هلال احمر ایران اعلام کرده است که در جریان حملات، ۲۱ هزار و ۷۲۰ منطقه غیرنظامی هدف قرار گرفتهاند. بر اساس این گزارش، ۹ بیمارستان غیرفعال شده و ۶۹ مدرسه نیز آسیب دیدهاند. همچنین در میان کادر درمان، ۱۲ نفر کشته و ۷۸ نفر زخمی شدهاند.
وزارت بهداشت ایران نیز اعلام کرده است که حدود ۱۵ هزار نفر در جریان درگیریها مجروح شدهاند، هرچند در این گزارش مشخص نشده که چه تعداد از این افراد غیرنظامی یا نظامی بودهاند.
از سوی دیگر، بنیاد شهید اعلام کرده است که تا تاریخ ۱۴ اسفند دستکم ۱۲۳۰ نفر در جریان این حملات کشته شدهاند. در این آمار نیز تفکیکی میان تلفات نظامی و غیرنظامی ارائه نشده است.
با توجه به ماهیت تجمیعی این آمارها و نبود امکان تطبیق دقیق آنها با رویدادهای ثبتشده، این دادهها در محاسبات مبتنی بر رویداد خبرگزاری هرانا لحاظ نشدهاند و صرفاً به عنوان بیانیههای رسمی ثبت شدهاند.
نگرانی نهادهای بینالمللی حقوق بشر
همزمان با ادامه درگیریها، برخی نهادهای بینالمللی نیز نسبت به پیامدهای حقوق بشری جنگ در ایران ابراز نگرانی کردهاند. هیئت مستقل بینالمللی حقیقتیاب سازمان ملل درباره ایران در گزارشی به شورای حقوق بشر سازمان ملل اعلام کرده است که بحران عمیق حقوق بشر در ایران ممکن است در پی حملات نظامی و تشدید تنشهای منطقهای وخیمتر شود.
در این گزارش تأکید شده است که الگوهای سرکوب دولتی در ایران همچنان ادامه دارد. از جمله موارد اشارهشده در این گزارش میتوان به استفاده از خشونت مرگبار علیه معترضان، بازداشتهای گسترده، محدودیت شدید آزادی بیان و قطع اینترنت در زمان بحرانها اشاره کرد.
به گفته این هیئت، ادامه درگیریهای نظامی ممکن است فشار بر جامعه مدنی، فعالان حقوق بشر و رسانههای مستقل در ایران را افزایش دهد.
یادداشت درباره روششناسی خبرگزاری هرانا
این گزارش از طریق شبکه مستندسازی خبرگزاری هرانا جمع آوری شده است. دادهها از ترکیبی از گزارشهای میدانی، منابع محلی، منابع پزشکی و اورژانس، شبکههای جامعه مدنی و منابع عمومی شامل تصاویر، ویدئوها و بیانیههای رسمی مرتبط گردآوری میشوند. هر رویداد پیش از انتشار یک گزارش فرآیند بازبینی داخلی میگیرد.
با توجه به ماهیت در حال تحول، اطلاعات به طور مستمر جمع آوری میشوند و وضعیت مستندسازی در زمان را منعکس میکنند.
ارقام ارائه شده در این گزارش ممکن است بازتابدهنده دامنه کامل خسارات نباشند. ادامه درگیری، آسیب به زیرساختها، اختلال در ارتباطات، دسترسی محدود به مناطق آسیبدیده و خطرات امنیتی برای منابع میتواند مستندسازی جامع رویدادها را محدود کند.
تأخیر در پزشکی، گزارشی در گزارش هویتها و دسترسی به برخی از استانها ممکن است به صورت کممدت آمار ممکن شود. با بهبود دسترسی یا ظهور شواهد بیشتر، آمار تلفات و طبقه بندی رویدادها ممکن است بر همین اساس بازنگری شوند.
خبرگزاری هرانا ادامه متعهد به شفافیت، دقت روشها و بهروزرسانی مستمر یافتههای خود با در نظر گرفتن اطلاعات جدید است.
لازم به ذکر است که خبرگزاری هرانا، بر اساس روش کاری خود، صرفاً بر روی گزارش ها در داخل مرزهای کشور متمرکز است و گزارش های آن شامل اطلاعاتی درباره تلفات یا رویدادهای خارج از مرزهای ایران نمی شود.
سازمانات بشردوستانه
مجموعه حقوق بشر در ایران ۱۳ماه با انتشار بیانیهای ، ضمن محکوم کردن در خارج از ایالات متحده آمریکا–اسراییل و ایران با هشدار نسبت به افزایش اطلاعات و بررسی، حمله به مراکز درمانی و زیرساختهای حیاتی را به حقوق جدی بین الملل بشردوستانه دانست و خواستار توقف فوری، محافظت از غیرنظامیان و بازگرداندن دسترسی کامل به اینترنت در ایران.
جمعآوری و معدوم
تخریب ساختمانها با هرکدام از تجهیزات جنگی که به دنبال تجاوز دشمن به کشورمان صورت میگیرد، تلی از آوار ساختمان مورد اصابت قرار گرفته و همچنین بقایای موشک یا پهباد را نیز تا چند متری آن ایجاد میکند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان در جریان سفری به آندویا در نروژ به این اقدام واکنش نشان داد و اظهار داشت: «اکنون کاهش تحریمها، به هر دلیلی که باشد، به نظر ما اشتباه است». او افزود مایل است بداند چه دلایلی دولت آمریکا را به اتخاذ چنین تصمیمی سوق داده است.
به گفته مرتس، روسیه همچنان نشانهای از آمادگی برای مذاکره نشان نمیدهد. او تأکید کرد: «به همین دلیل ما فشار بر مسکو را ادامه خواهیم داد.»
صدراعظم آلمان همچنین گفت روز چهارشنبه نشست مجازی سران کشورهای گروه هفت با حضور دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، برگزار شده است. او افزود شش عضو گروه هفت به روشنی اعلام کردهاند که کاهش تحریمها پیام درستی ارسال نمیکند.
بیشتر بخوانید:جنگ ایران و شوک انرژی؛ نفت ۸۰ دلاری، نگرانی پکن و امید مسکو
مرتس همچنین تأکید کرد که مشکل کنونی بازار نفت “بیشتر به قیمت مربوط است، نه به میزان عرضه”. او گفت: «در حال حاضر ما با مشکل قیمت روبهرو هستیم، نه کمبود نفت.
موضع مشابه نروژ
یوناس گار استوره، نخستوزیر نروژ، نیز موضعی مشابه اتخاذ کرد و گفت تحریمها علیه روسیه اهمیت دارند، زیرا دولت مسکو همچنان جنگ علیه اوکراین را متوقف نکرده است.
پیشتر نیز کاترینا رایشه، وزیر اقتصاد آلمان، نسبت به این تصمیم ابراز نگرانی کرده و گفته بود نباید اجازه داد “منابع مالی جنگ ولادیمیر پوتین بیشتر تقویت شود”.
او همچنین افزود که به نظر میرسد فشارهای داخلی در آمریکا بسیار زیاد است.
مجوز ۳۰ روزه آمریکا برای خرید نفت روسیه
بر اساس مجوز دولت آمریکا پیرامون اعطای معافیت ۳۰ روزه برای خرید نفت خام و فراوردههای نفتی روسیه، کشورها میتوانند نفت خام و فرآوردههای نفتی روسیه را که هماکنون بر روی نفتکشها در مسیر انتقال قرار دارند خریداری کنند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هدف از این اقدام را تثبیت بازارهای جهانی انرژی عنوان کرده است؛ بازاری که به گفته او در پی جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران دچار نوسان شده است.
بیشتر بخوانید: توقف خرید نفت روسیه؛ ترامپ تعرفههای تنبیهی علیه هند را لغو کرد
او در پیامی در شبکه ایکس نوشت این اقدام “محدود” و “موقت” است و تنها شامل نفتی میشود که پیش از این در مسیر حمل قرار داشته است.
به گفته بسنت، به همین دلیل این تصمیم سود قابل توجهی برای دولت روسیه به همراه نخواهد داشت.
بسنت، مشابه دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، تأکید کرد افزایش قیمت نفت یک اختلال کوتاهمدت است و در بلندمدت به سود اقتصاد ایالات متحده خواهد بود.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
بر اساس اعلام وزارت خزانهداری آمریکا، این مجوز شامل نفت خام و فرآوردههای نفتی روسیهای میشود که پیش از ۱۲ مارس بارگیری شدهاند و تا نیمهشب ۱۱ آوریل به وقت واشنگتن اعتبار دارد.
واکنش مثبت مسکو
روسیه از تصمیم دولت آمریکا استقبال کرد. کیریل دیمیتریف، نماینده کرملین، در پیامی در شبکه ایکس نوشت آمریکا عملا به این واقعیت اذعان کرده است که “بدون نفت روسیه، بازار جهانی انرژی نمیتواند باثبات بماند”.
به گفته او، در حال حاضر حدود ۱۰۰ میلیون بشکه نفت روسیه در مسیر انتقال قرار دارد.
آماری از خسارت وارده در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران
به دلیل حملات هوایی آمریکا و اسرائیل تا عصر روز گذشته ارائه داد. بر اساس این گزارش، نزدیک به ۲۲ هزار واحد غیرنظامی در نقاط مختلف کشور دچار خسارت شدهاند.
از این میان، ۱۶۰ مرکز درمانی شامل #بیمارستان، پایگاه اورژانس، خانه بهداشت و داروخانه آسیب دیدهاند و ۹ بیمارستان به دلیل حجم بالای تخریب غیرفعال شدهاند.
از ابتدای جنگ نیز ۱۲ نفر از کادر درمان کشته و ۷۸ نفر مجروح شدهاند. همچنین در سطح کشور ۱۸ دستگاه آمبولانس
تخریب شده است
مدافع کانون دفاع از حقوق بشر در ایران
در ایران، میلیونها نفر با بیماریهایی زندگی میکنند که بدون درمان مداوم قابل کنترل نیستند: بیماران سرطانی که باید دورههای شیمیدرمانی را بدون وقفه ادامه دهند، بیماران مبتلا به اماس که به داروهای خاص وابستهاند، بیماران دیابتی که بدون انسولین در معرض خطر مرگ قرار میگیرند، مبتلایان به تالاسمی که برای زنده ماندن به تزریقهای منظم خون نیاز دارند، یا بیماران هموفیلی که حتی یک زخم کوچک برایشان میتواند به یک بحران مرگبار تبدیل شود.
بیشتر بخوانید: رقص بر ویرانهها؛ چرا بخشی از دیاسپورا برای جنگ شادی میکند؟
با شروع جنگ در ایران، نخستین نشانههای فروپاشی این زنجیره درمانی آشکار شده است. گزارشهای منتشرشده از داخل ایران نشان میدهد بسیاری از مطبها و مراکز درمانی خصوصی تعطیل شدهاند، برخی پزشکان شهرهای درگیر حملات مداوم را ترک کردهاند و بیمارستانها با موجی از مجروحان جنگی روبهرو شدهاند. در چنین شرایطی، بسیاری از بیماران مزمن دیگر امکان دسترسی به پزشک معالج خود را ندارند.
بیشتر بخوانید: هشدار هیات حقیقتیاب سازمان ملل: ایران در منگنه سرکوب و جنگ
فاطمه. ش. بیمار مبتلا به سرطان که اتفاقا نیازمند جراحی فوری است، ناچار است در این روزها به علت عدم دسترسی به فوق تخصص جراح خود تا بعد از عید نوروز منتظر نوبتدهی بماند. او به دویچهوله فارسی میگوید شرایط بیماریاش به قدری وخیم هست که باید قبل از سال نو جراحی شود ولی اصلا این امکان برایش فراهم نیست.
اختلال در حملونقل، کمبود سوخت، قطع اینترنت و آسیب دیدن زیرساختهای شهری نیز دسترسی به دارو را برای بسیاری از بیماران با مشکل جدی روبهرو کرده است. برخی داروها باید در شرایط خاص دمایی نگهداری شوند و قطع برق میتواند به فساد آنها منجر شود. در همین حال، اختلال در سیستم توزیع دارو و مشکلات واردات باعث شده خانوادهها برای تهیه داروهای حیاتی با دشواریهای فزایندهای روبهرو شوند.
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، از آغاز درگیریهای اخیر در خاورمیانه تاکنون نزدیک به ۱۹۰۰ نفر در ایران و لبنان جان خود را از دست دادهاند. این سازمان اعلام کرده است که تنها در ایران دستکم ۱۲۵۵ نفر کشته و بیش از ۱۵ هزار نفر زخمی شدهاند و حدود ۱۰۰ هزار نفر نیز در داخل کشور آواره شدهاند. همزمان گزارش شده است که ۱۳ نفر از کادر درمان نیز از زمان آغاز حملات کشته شدهاند و چندین مرکز درمانی آسیب دیده یا تخریب شدهاند.
به گفته متخصصان، در شرایط جنگی، سیستم سلامت به سرعت تحت فشار قرار میگیرد: بیمارستانها با کمبود نیرو و تجهیزات مواجه میشوند، جراحیهای برنامهریزیشده به تعویق میافتد و خدمات حیاتی مانند واکسیناسیون یا درمان بیماریهای مزمن مختل میشود.
دو پزشک و فعال حقوق بشر، دکتر حسن نائب هاشم و دکتر حمید همتپور، در گفتوگو با دویچهوله فارسی نسبت به ابعاد گسترده بحران بهداشتی در ایران در روزهایی که این کشور طعم جنگ را میچشد هشدار دادهاند؛ بحرانی که احتمال فروپاشی نظام درمانی را در بر می گیرد.
جنگ و تهدید بنیادینترین حق بشر
دکتر حسن نائب هاشم، پزشک و فعال حقوق بشر، میگوید هنگامی که جنگ آغاز میشود، پیش از هر چیز اساسیترین حق انسانی یعنی “حق حیات” به شکل جدی در معرض تهدید قرار میگیرد. او توضیح میدهد که با نقض این حق بنیادی، سایر حقوق اساسی انسان نیز به سرعت آسیب میبینند؛ از جمله حق برخورداری از سلامت و بهداشت.
به گفته او، تجربه جنگهای مختلف نشان میدهد که پیامدهای انسانی جنگ تنها به کشتهشدگان محدود نمیشود: «آمارها نشان میدهند که در پی هر نبرد، تعداد مجروحان معمولاً بین سه تا شش برابرِ جانباختگان است؛ مجروحانی که بخش بزرگی از آنان دچار معلولیتهای دائمی میشوند.»
دکتر حمید همتپور نیز میگوید فشار ناشی از افزایش شمار مجروحان جنگی میتواند ظرفیت نظام درمانی را به سرعت فراتر از توان آن ببرد. او توضیح میدهد که در برخی مناطق، افزایش ناگهانی تعداد مجروحان باعث شده حتی در تأمین داروهای عمومی و آنتیبیوتیکها نیز مضایقه جدی ایجاد شود؛ مسئلهای که بهویژه در استانهای غربی نظیر ایلام و کرمانشاه گزارش شده است.
در کنار آسیبهای مستقیم جسمی، تخریب زیرساختهای بهداشتی نیز یکی از پیامدهای جدی جنگ است. نائب هاشم میگوید در شرایط جنگی زیرساختهای بهداشتی اغلب هدف آسیبهای مستقیم قرار میگیرند و این موضوع میتواند بحرانهای ثانویه خطرناکی ایجاد کند.
در همین زمینه دکتر همت پور نیز به پیامدهای گسترده اختلال در زیرساختهای شهری اشاره میکند. او میگوید قطع برق ناشی از بمبارانها در مناطق مختلف تهران بسیاری از فرآیندهای بیمارستانی را مختل کرده است. علاوه بر این، قطع اینترنت و اختلال در خطوط تلفن باعث شده هماهنگی میان پزشکان نیز با دشواری جدی روبهرو شود.
به گفته او، پزشکانی که به استانهای شمالی مانند گیلان و مازندران رفتهاند حتی برای اطلاع از وضعیت یکدیگر نیز با مشکل مواجهاند و امکان مشاورههای پزشکی از راه دور نیز از بین رفته است.
به گفته دکتر نائب هاشم، در شرایط جنگی سیستم درمانی به سرعت به سمت فلج شدن حرکت میکند. تخریب بیمارستانها و نبود امکان فعالیت ایمن برای پزشکان میتواند بسیاری از خدمات درمانی را متوقف کند.
او میگوید یکی از پیامدهای این وضعیت توقف خدماتی مانند واکسیناسیون است. علاوه بر این، قطع زنجیره توزیع دارو و فساد داروها به دلیل قطع برق یخچالها میتواند دسترسی بیماران به داروهای حیاتی را از بین ببرد.
به گفته او، بیشترین خطر متوجه بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن و خاص است؛ بیمارانی که برای ادامه زندگی به داروهای خاص وابستهاند.
جنگ؛ «تحریم به توان چند»
نائب هاشم معتقد است جنگ در عمل به معنای “تحریم به توان چند” است. او توضیح میدهد که توقف فعالیت کارخانههای داروسازی و اختلال در حملونقل دارویی تنها بخشی از این بحران است.
به گفته او، مشکل دیگر نبود منابع مالی برای تأمین داروهای خاص است؛ داروهایی که گاه هزینه آنها به ده هزار یورو در ماه میرسد.
او هشدار میدهد که در چنین شرایطی “مافیای دارو” شکل میگیرد؛ شبکههایی که با کنترل بازار سیاه دارو، عرضه داروهای تقلبی یا فروش آنها با قیمتهای بسیار بالا، وضعیت را وخیمتر میکنند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
بحران دارو در استانها و مناطق پیرامونی
دکتر همت پور میگوید در مورد تجهیزات مصرفی پزشکی مانند کیتهای تشخیصی، پانسمان، سرم و وسایل بخیه، در حال حاضر در کلانشهرهایی مانند تهران کمبود حاد گزارش نشده است.
او توضیح میدهد که در شهر مشهد نیز به دلیل ذخایر استراتژیک آستان قدس رضوی وضعیت نسبتا با ثبات گزارش شده است.
با این حال، به گفته او در مناطق پیرامونی و استانهای مرزی وضعیت کاملا متفاوت است. کمبودهایی که پیش از این نیز وجود داشت اکنون به شکل جدی تشدید شده است.
او میگوید در استانهای غربی مانند ایلام و کرمانشاه، پس از افزایش تعداد مجروحان، حتی در تأمین داروهای عمومی و آنتیبیوتیکها نیز مشکلات جدی وجود دارد.
بحران داروهای بیماران خاص
در حوزه داروهای بیماران خاص، بحران بسیار جدیتر است.
به گفته همت پور، با وجود ادعای وزارت بهداشت درباره وجود “ذخایر استراتژیک”، عدم عرضه این داروها به خانوادهها نشان میدهد یا چنین ذخایری وجود ندارد یا امکان توزیع آنها فراهم نیست.
او هشدار میدهد بیماران مبتلا به هموفیلی و بیماریهای نادر که داروهایشان در دسترس عمومی نیست، در صورت ادامه این وضعیت بیش از چند هفته با بحرانی غیرقابل جبران روبهرو خواهند شد.
بحران نیروی انسانی در نظام سلامت
به گفته همت پور، برای درک وضعیت دسترسی به پزشکان متخصص باید به روندهای گستردهتر نظام سلامت توجه کرد.
او میگوید موج مهاجرت پزشکان و پرستاران در سالهای اخیر تأثیر جدی بر این سیستم گذاشته است: «پس از دوران کرونا، دهها هزار پرستار از چرخه خدمت خارج شدند و هرگز بازنگشتند. در کنار این مسئله، توزیع ناعادلانه تخصصها نیز بحران را تشدید کرده است. ممکن است در تهران برای یک تخصص چندین پزشک وجود داشته باشد، اما در شهری مانند اهواز تنها یک متخصص حضور داشته باشد که آن هم به صورت پزشک پروازی فعالیت کند.»
تعطیلی مطبها و افزایش فشار بر پزشکان
با آغاز جنگ، این مشکلات شدت بیشتری گرفته است. به طوری که بسیاری از پزشکان دوتابعیتی از طریق مرزهای زمینی ارمنستان و ترکیه کشور را ترک کردهاند. هرچند حکومت جلوی خروج بسیاری از پزشکان از مرزها را نیز گرفته است. همچنین بسیاری از مطبهای خصوصی در تهران تعطیل شده و برخی پزشکان پایتخت را ترک کردهاند.
به عقیده همت پور این وضعیت باعث شده بار مراجعات به پزشکان باقیمانده به شدت افزایش یابد. به گفته او، در برخی مناطق تهران یک پزشک مجبور است روزانه بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ بیمار را ویزیت کند؛ رقمی چند برابر ظرفیت معمول.
بیمارستانهای فرسوده و خطرات ساختاری
به گفته همت پور، وضعیت ساختمان بسیاری از بیمارستانهای تهران نیز نگرانکننده است.
او میگوید بیش از ۶۰ درصد بیمارستانهای پایتخت فرسوده هستند. برای مثال، بیمارستان امیرالمؤمنین، که یک مرکز تخصصی گوش، حلق و بینی است، به قدری لرزان است که حتی یک انفجار در نزدیکی آن میتواند موجب ریزش کامل ساختمان شود.
از سوی دیگر، گزارشهایی وجود دارد که برخی بیمارستانهای امنیتی مانند سجاد ۱ و ۲ و خاتمالانبیا در تهران به دلیل داشتن زیرزمینهای مستحکم به محل استقرار و زندگی مسئولان بلندپایه تبدیل شدهاند؛ مسئلهای که در صورت حملات نظامی میتواند امنیت این مراکز درمانی را نیز به خطر بیندازد.
بیشتر بخوانید: “۳۰۰ رویداد مشکلساز برای محیط زیست” در جنگ با ایران
چالش کمکهای بشردوستانه بینالمللی
به گفته هر دو پزشک، در صورت طولانی شدن جنگ و از کار افتادن بیمارستانهای شهری، حضور نهادهای بینالمللی برای کمکرسانی ضروری خواهد بود.
با این حال همتپور میگوید حکومت ایران نگاه بدبینانهای به چنین نهادهایی دارد و کارکنان خارجی را گاه به عنوان “جاسوس” تلقی میکند.
این در حالیست که در حال حاضر دفتر سازمان پزشکان بدون مرز در تهران اجازه هیچگونه تحرکی ندارد.
او میگوید در صورت وخامت اوضاع، یکی از گزینهها ایجاد بیمارستانهای صحرایی توسط صلیب سرخ در خارج از شهرها خواهد بود؛ اما حتی چنین اقدامی نیز با چالشهای امنیتی جدی روبروست.
بحران غذا و سوءتغذیه
دکتر نائب هاشم میگوید پیامدهای جنگ تنها به حوزه سلامت محدود نمیشود و اقتصاد و امنیت غذایی جامعه را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
او توضیح میدهد که کمبود بنزین و اختلال در شبکههای ارتباطی میتواند زنجیره کشاورزی و حملونقل مواد غذایی را مختل کند. نتیجه چنین وضعیتی افزایش خطر سوءتغذیه و گرسنگی، بهویژه در میان کودکان است.
به گفته او، بسته شدن اینترنت و نبود آمار دقیق نیز باعث میشود تصویر روشنی از وضعیت واقعی جامعه در دست نباشد. در چنین شرایطی افزایش شدید قیمت مواد غذایی میتواند دسترسی طبقات فقیر به حداقل مواد غذایی را نیز ناممکن کند.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
او هشدار میدهد کودکانی که پیش از این نیز تنها با یک وعده غذا در روز زندگی میکردند اکنون در معرض یک فاجعه انسانی قرار دارند.
پیامدهای روانی جنگ
جنگ تنها بدن انسانها را هدف قرار نمیدهد، بلکه پیامدهای روانی گستردهای نیز به همراه دارد.
به گفته این فعال حقوق بشر ساکن اتریش، اختلالاتی مانند بیخوابی، افسردگی و اضطراب شدید حتی در میان ایرانیان خارج از کشور نیز مشاهده میشود، اما وضعیت در داخل کشور به مراتب وخیمتر است.
او میگوید “اختلال استرس پس از سانحه” یکی از پیامدهای مستقیم حضور در مناطق تحت بمباران و تجربه موج انفجار است؛ اختلالی که میتواند شرایط روانی جامعه را به شدت بحرانی کند.
روایت یک رسانه از وضعیت پیکر علی شمخانی در مراسم تدفین شهید علی شمخانی، دبیر سابق شورای امنیت ملی در شرایطی در حیاط حرم امامزاده صالح (...
