جنگ ایران؛ تشدید بحران تامین دارو و اختلال در خدمات درمانی
فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر هشدار داده است پیامدهای حملات آمریکا و اسرائیل به ایران میتواند برای ماهها یا حتی سالها نظام درمانی کشور را تحت فشار نگه دارد.فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر اعلام کرده است که پس از هفتهها بمباران، ایران با خطر یک بحران جدی در تامین خدمات درمانی روبهرو شده و کمبود تجهیزات و اختلال در زنجیره تامین میتواند برای مدتی طولانی ادامه یابد. همزمان، روزنامه “دنیای اقتصاد” گزارش داده است که کمبود دارو، بهویژه داروهای خاص و خارجی، در داروخانههای تهران تشدید شده و بیماران ناچارند یا در انتظار تامین دارو بمانند یا از جایگزینهایی استفاده کنند که اثربخشی کمتری دارند.
صلیب سرخ و هلال احمر: آتشبس به معنای پایان بحران نیست
کریستیان کورتز کاردوزا، معاون منطقهای فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر برای خاورمیانه و شمال آفریقا، پس از سفر چهارروزه به ایران در ژنو گفت آتشبس به معنای پایان بحران نیست.
او هشدار داد که صدها درمانگاه، مرکز درمانی، مراکز آموزشی و واحدهای تجاری در جریان حملات آسیب دیده یا ویران شدهاند و همین موضوع، فشار سنگینی بر دسترسی مردم به خدمات درمانی وارد کرده است.
به گفته او، نگرانی درباره کمبود تجهیزات پزشکی حیاتی، از جمله دستگاههای دیالیز و پروتز، رو به افزایش است. او گفت یکی از کارخانههایی که ۶۰ درصد فیلترها و تجهیزات دیالیز را تولید میکند، فقط برای سه ماه آینده مواد اولیه در اختیار دارد و زنجیره تامین آن بهدلیل جنگ مختل شده است.
کمبود دارو به داروخانههای مرجع هم رسیده است
در کنار هشدارهای بینالمللی، گزارش “دنیای اقتصاد” نشان میدهد بحران دارو در سطح شهر نیز بهطور ملموس تشدید شده است. این گزارش میگوید تامین دارو، بهویژه داروهای خاص، در هفتههای اخیر بهشدت دشوار شده و حتی داروخانههای شناختهشده تهران که تامین بیماران خاص را بر عهده دارند نیز با کمبود روبهرو شدهاند.
در گزارش آمده است که مقابل داروخانه مرکزی جمعیت هلال احمر، از ساعتهای ابتدایی صبح صفهای طولانی شکل میگیرد و بسیاری از مراجعهکنندگان پیش از باز شدن داروخانه در صف میایستند. بخشی از مراجعان نه برای خرید فوری، بلکه برای گرفتن پیشفاکتور مراجعه میکنند تا ابتدا بررسی کنند چه میزان از هزینه دارو را بیمه پوشش میدهد و آیا اساسا توان خرید آن را دارند یا نه.
بیماران خاص میان داروی خارجی و نمونه داخلی
یکی از مهمترین نکات این گزارش، گرفتاری بیماران خاص میان داروهای گران خارجی و نمونههای داخلی با اثربخشی پایینتر است. داروهایی مانند ونلافاکسین، برخی برندهای انسولین، شماری از داروهای خارجی موثر در درمان سرطان و برخی آنتیبیوتیکها از جمله ریفامپین، از جمله داروهایی معرفی شدهاند که بهسختی در بازار پیدا میشوند.
بیماران و خانوادههایشان در چنین شرایطی ناچارند یا مدتها در انتظار تامین دارو بمانند، یا از داروی جایگزین استفاده کنند، یا هزینههای بسیار سنگین داروی خارجی را متحمل شوند؛ آن هم در وضعیتی که حتی بیمههای تکمیلی هم فقط تا سقف محدودی پاسخگو هستند.
روایت بیماران از بازار دارو
در گزارش “دنیای اقتصاد” به نمونههای مشخصی از این فشار اشاره شده است. یک زن مبتلا به سرطان خون گفته است داروهای خارجی کیفیت و اثرگذاری بالاتری دارند، اما او توان مالی خرید آنها را ندارد. فرد دیگری نیز از دشواری شدید در پیدا کردن آنتیبیوتیک ریفامپین گفته و توضیح داده است که نسخه اروپایی آن دیگر عملا در بازار پیدا نمیشود، نسخه ترکیهای نیز مدتی است کمیاب شده و در نهایت بیمار ناچار به مصرف نمونه ایرانی شده که به گفته او اثرگذاری کمتری دارد.
در همین گزارش، برخی مراجعهکنندگان گفتهاند حتی داروهایی که تصور نمیشد کمیاب شوند نیز در هفتههای اخیر بهسختی پیدا میشوند و کمبودها بیشتر در حوزه داروهای خارجی دیده میشود؛ داروهایی که اگر هم پیدا شوند، با قیمت بالاتری عرضه میشوند.
فشار مالی، کمبود دارو و شبکههای حمایتی مردمی
گزارش همچنین نشان میدهد در کنار بحران تامین، توان مالی مردم برای خرید دارو نیز کاهش یافته است. مراجعهکنندگان میگویند با رشد قیمتها، سقف پوشش بیمهها خیلی زود پر میشود و بسیاری از خانوادهها توان پرداخت باقی هزینهها را ندارند.
در عین حال، در اطراف برخی داروخانهها شبکههای حمایتی مردمی و خیریهها شکل گرفتهاند که به بیماران برای تهیه دارو و طی کردن روند اداری و مالی کمک میکنند. این بخش از گزارش نشان میدهد بار بحران فقط بر دوش نظام درمانی نیست و بخشی از جامعه بهصورت خودجوش در تلاش است شکافهای ایجادشده را پر کند.
مجموع هشدارهای فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر و گزارشهای میدانی از بازار داروی ایران نشان میدهد مسئله فقط یک کمبود مقطعی نیست. جنگ، زنجیره تامین را مختل کرده، زیرساختهای درمانی را آسیب زده و در همان حال، فشار مالی بر بیماران را نیز افزایش داده است
