روز جهل و پنجم از آغاز قیام ملی ایران
بر پایه تازهترین دادههای تجمیعی تأییدشده
تا پایان روز چهلوپنجم از آغاز اعتراضات، مجموع رخدادهای اعتراضی ثبتشده ۶۷۶ نقطه گزارش شده است. این رخدادها در ۲۱۰ شهر و ۳۱ استان کشور ثبت شدهاند. بر اساس این آمار، مجموع جانباختگان تأییدشده ۶۹۸۴ نفر اعلام شده که از این میان ۶۴۹۰ نفر در دسته «معترضان» ثبت شدهاند و ۲۱۵ نفر از جانباختگان در بخش «کودکان زیر ۱۸ سال» قرار دارند. همچنین ۲۱۴ نفر از نیروهای وابسته به حکومت و ۶۵ نفر در بخش «غیرنظامی-غیرمعترض» گزارش شدهاند. شمار موارد «در دست بررسی» نیز ۱۱۷۳۰ مورد اعلام شده است. در همین بازه، شمار مصدومان غیرنظامی ۱۸۰۲۲ نفر، مجموع بازداشتها ۵۲۶۲۳ مورد، بازداشت دانشجو ۱۳۵ مورد، اعترافات اجباری ۳۳۵ مورد و احضارها ۱۱۰۵۱ مورد ثبت شده است.
به گزارش هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، تحولات روز چهلوپنجم عمدتاً حول چند محور قابل مشاهده بود: تداوم سردادن شعارهای ضدحکومتی همزمان با برنامههای حکومتی در آستانه ۲۲ بهمن، تشدید فضای پلیسی و استمرار ایستهای بازرسی و گشتهای مسلح محلی، ادامه اختلال و محدودیت اینترنت و اثرات اقتصادی آن، انتشار بیانیه استادان دانشگاه در اعتراض به سرکوب آموزشی، و در سطح میدانی، تداوم موج بازداشتها بهصورت جمعی و موردی در چندین استان کشور
سردادن شعارهای ضدحکومتی؛ اعتراضات شبانه همزمان با مراسم حکومتی
در روز چهلوپنجم، گزارشهای متعددی از سردادن شعارهای ضدحکومتی بهصورت شبانه و عمدتاً از داخل منازل منتشر شد. این شعارها همزمان با برگزاری برنامهها و مراسم حکومتی در آستانه ۲۲ بهمن گزارش شده و در چند شهر بهطور همزمان شنیده شده است.
بر اساس روایتهای میدانی، شعارها ماهیتی صریح و مستقیم داشته و تداوم اعتراضات مردمی را علیرغم فضای امنیتی و کنترل گسترده نشان میدهد. تکرار این الگو در شبهای متوالی، بهویژه در مقاطع نمادین تقویمی، بهعنوان یکی از اشکال پایدار نافرمانی مدنی در گزارشهای این روز برجسته شده است.
تشدید فضای پلیسی؛ تداوم ایستهای بازرسی و گشتهای مسلح محلی در آستانه ۲۲ بهمن
گزارشهای روز چهلوپنجم حاکی از تداوم و تشدید فضای پلیسی در شهرهاست. بر اساس این گزارشها، ایستهای بازرسی در معابر اصلی و فرعی برقرار بوده و در برخی مناطق، کنترل خودروها و بازرسی بدنی شهروندان انجام شده است.
همزمان، حضور گشتهای مسلح محلی و ترکیبی از نیروهای انتظامی و امنیتی در محلههای مسکونی گزارش شده؛ وضعیتی که به گفته منابع محلی، فضای رعب و کنترل دائمی را در آستانه ۲۲ بهمن تقویت کرده است. این شرایط، امکان تجمع، تحرک جمعی و حتی رفتوآمد عادی شهروندان را با محدودیت جدی مواجه کرده است.
تداوم اختلال و محدودیت اینترنت؛ پیامدهای ارتباطی و اقتصادی
در روز چهلوپنجم، گزارشها از ادامه اختلال و محدودیت اینترنت حکایت دارد. کاربران از کندی شدید، قطعهای مقطعی و ناپایداری اتصال خبر دادهاند؛ وضعیتی که نهتنها ارتباطات روزمره و اطلاعرسانی را مختل کرده، بلکه اثرات اقتصادی ملموسی نیز بههمراه داشته است.
فعالان کسبوکارهای آنلاین، فروشندگان اینترنتی و فریلنسرها از کاهش شدید درآمد، توقف فعالیت یا تحمیل زیانهای مستمر گزارش دادهاند. در مجموع، محدودیت اینترنت در کنار سایر فشارهای اقتصادی، یکی از عوامل تشدید نارضایتی اجتماعی در گزارشهای این روز ارزیابی شده است.
بیانیه استادان دانشگاه؛ اعتراض به سرکوب آموزشی و امنیتیشدن فضای دانشگاه
در حوزه دانشگاهی، جمعی از استادان دانشگاه با انتشار بیانیهای، نسبت به سرکوب آموزشی و امنیتیشدن فضای دانشگاهها اعتراض کردند. در این بیانیه، بر حق تحصیل دانشجویان، حفظ استقلال دانشگاه و مخالفت با تعلیق، اخراج و محرومسازی آموزشی تأکید شده است.
امضاکنندگان بیانیه هشدار دادهاند که تعطیلسازی یا محدودسازی دانشگاهها، بخشی از روند سرکوب اعتراضات است و پیامدهای بلندمدت آموزشی، اجتماعی و علمی بهدنبال خواهد داشت.
تداوم بازداشتها و برخوردهای امنیتی؛ از بازداشتهای جمعی تا پروندهسازی علیه دانشجویان و نوجوانان
در روز چهلوپنجم، گزارشهای هرانا از استمرار بازداشتها و برخوردهای امنیتی در شهرهای مختلف حکایت دارد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، رسانههای رسمی از بازداشت دستکم ۱۰۳ شهروند در ارتباط با اعتراضات خبر دادهاند؛ بازداشتهایی که شامل ۱۰۰ شهروند در اردبیل، یک نفر در بندرانزلی و دو شهروند در مسجدسلیمان بوده است. در اغلب این موارد، جزئیاتی درباره هویت بازداشتشدگان، محل نگهداری و اتهامات انتسابی اعلام نشده و خانوادهها از وضعیت آنان بیاطلاع گزارش شدهاند.
همزمان، گزارش شد دستکم ۱۰ شهروند دیگر، از جمله یک نوجوان ۱۵ ساله و چند دانشجو، در شهرهای مختلف بازداشت شدهاند. محمدحسین خورشیدوند، نوجوان ۱۵ ساله، در کهریزک بازداشت شده و محمد جاودان در سیروان، ابراهیم رستمی در کامیاران، فردین سیده در پیرانشهر و انور چوپانی در میاندوآب توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدهاند. در سنندج نیز آکام زندی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است.
در همین پرونده، سجاد محمدی و محمدرضا قبادی، دو دانشجوی دانشگاه شهید مدنی تبریز، سیروس ستارنژاد، دانشجوی دانشگاه شیراز، و علی طاهریکیا، دانشجوی دانشگاه تهران، بازداشت شدهاند.
در محور دیگری از بازداشتها، هرانا از بازداشت پنج شهروند در تهران، قزوین، مشهد و اصفهان خبر داده است. در این پرونده، زهرا ایراندوست در تهران بازداشت و سپس به زندان چوبیندر قزوین منتقل شده است. پس از آن، معصومه حیدری، مادر او، هنگام مراجعه برای پیگیری وضعیت فرزندش، توسط مأموران اطلاعات سپاه بازداشت شده و همزمان محمدرضا ایراندوست، دیگر عضو این خانواده، نیز در قزوین بازداشت شده است. همچنین رضا قربانیمقدم در مشهد و الهه شاهمیرزایی در اصفهان بازداشت و به زندان منتقل شدهاند.
در ادامه، گزارش شد افشین حسینپناهی و خبات دهدار، دو شهروند ساکن سنندج، توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شدهاند. همچنین در پروندهای دیگر، ۹ شهروند در تهران، کرج، کامیاران و رشت در روزهای مختلف بازداشت شدهاند که در میان آنها نامهایی چون آرتین پریوش (دولتآبادی)، داود عباسی، فیلمساز ساکن کرج، میلاد ابراهیمی و حامد ابراهیمی در کامیاران، یزدان هاشمی خشکبیجاری در رشت، و ملیکا کاوندی و محمد نصرتی در کرج گزارش شده است. افزون بر این، فاطمه گلمحمدی در کرج، آرمین شریفیان، نوجوان ۱۷ ساله، در نیشابور، سروش صفری در خشکبیجار و علیرضا میرخورسندی در لنگرود نیز بازداشت شدهاند. در بسیاری از این موارد، اطلاعات روشنی درباره اتهامات، محل نگهداری و دسترسی به وکیل منتشر نشده است
مدافع کانون دفاع از حقوق بشر در ایران
