آثار بلندمدت محکومیت تهران در نهادهای بینالمللی
غربی ها از تحمیل قطعنامه حقوق بشری علیه ایران چه اهدافی را دنبال میکنند؟
▫️شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در یک جلسه اضطراری، با تصویب قطعنامهای، نقض حقوق بشر در جریان حوادث اخیر ایران را محکوم کرد. غرب از تحمیل چنین قطعنامه ای چه اهدافی را دنبال میکند؟
افزایش فشار نرم بینالمللی و مشروعیتزدایی
▫️مأموریت گزارشگر ویژه (مای ساتو) و کمیته حقیقتیاب مستقل برای دو سال دیگر، هسته مرکزی قطعنامه را تشکیل میدهد و ابزار اصلی اعمال فشار نرم است. برخلاف تحریمهای اقتصادی که تأثیرات ملموس و کوتاهمدت دارند، این مکانیسمها بر «افشاگری»، «مستندسازی» و «شرمساری بینالمللی» متمرکز هستند.
▫️گزارشهای دورهای این نهادها به شورای حقوق بشر و مجمع عمومی سازمان ملل، بهصورت مداوم پرونده حقوق بشر ایران را زنده نگه میدارد و مانع از عادیسازی روابط در اذهان عمومی جهانی میشود.
▫️از منظر سیاسی داخلی، این فشار نرم میتواند شکاف میان حاکمیت و بخشی از جامعه فرهیخته و طبقه متوسط شهری را عمیقتر کند، جایی که ارزشهای حقوق بشری وزن معنایی بالایی دارد.
▫️در عرصه استراتژیک، ایران را وادار میسازد تا برای مقابله با این روایت، منابع دیپلماتیک و رسانهای بیشتری را به «دیپلماسی حقوق بشری» اختصاص دهد و اتحادهای خود با کشورهای منتقد غرب (مانند چین، روسیه، بلوک عدم تعهد) را تقویت کند.
ایجاد بستر حقوقی برای پیگرد قضایی آینده
▫️این مسئله، جدیترین و بلندمدتترین تهدید ناشی از قطعنامه است. کمیته حقیقتیاب مستقل موظف است تا «حقایق و شرایط» نقض حقوق بشر، به ویژه مواردی که ممکن است مصداق «جنایت علیه بشریت» یا «جنایت جنگی» باشد را بررسی و مستند کند.
تأثیر بر روابط دوجانبه و زمینهسازی برای تحریمها
▫️اما تصویب قطعنامه با اکثریت قابل توجه آرای موافق (۲۵ کشور) یک «اعلام نظر جمعی» علیه ایران است. این رای، مشروعیت سیاسی لازم را برای کشورهای عضو فراهم میآورد تا در روابط دوجانبه خود با ایران، مسائل حقوق بشر را پررنگتر کنند.
▫️ از نظر سیاسی، این امر فضای گفتوگوی ایران با غرب را بیش از پیش سرد و ملتهب میکند و احتمال هرگونه بازگشت به مذاکرات جامع (مانند برجام) را کاهش میدهد.
▫️در سطح استراتژیک، ایران را به سمت وابستگی بیشتر به شرق (چین و روسیه) سوق میدهد، که خود میتواند تبعات امنیتی و اقتصادی خاصی داشته باشد.
تحریمها و فشارهای حقوق بشری نه تنها رفتار ایران را تغییر نمیدهد، بلکه آن را در مواضع خود قاطع تر میکنند، زیرا تهدید خارجی را افزایش میدهند. بنابراین تصمیمگیریها تنها مبتنی بر محاسبات سود و زیان مادی نیستند و کنار گذاشتن آن، حتی اگر از نظر مادی به صرفه باشد، میتواند هزینههای هویتی غیرقابل جبرانی داشته باشد که انجام آن را غیر ممکن میکند.
