۱۱ سپتمبر؛ آن روز چه اتفاقی افتاد، چند نفر جان باختند؟
آن روز سهشنبه ۱۱ سپتمبر ۲۰۰۱ بود، دو طیاره به برجهای دوقلوی مرکز تجارت جهانی در نیویارک برخورد کردند. دومین طیاره ۱۷ دقیقه پس از برخورد نخست به هدف اصابت کرد.
برجها آتش گرفتند، شماری از افراد در طبقات بالایی گیر مانده بودند. دود غلیظ شهر را فرا گرفت. کمتر از دو ساعت بعد، هر دو برج ۱۱۰ طبقهای در میان ابرهای عظیم گرد و خاک فروریختند.
کمتر از یک ماه پس از حملات، جورج دبلیو بوش، رئیسجمهور وقت امریکا، با حمایت ائتلافی بینالمللی دستور حمله به افغانستان را صادر کرد تا القاعده را نابود و اسامه بنلادن را پیدا کند.
در روز پنجشنبه ۱۱ سپتمبر، مراسم و رویدادهای مختلفی در ایالات متحده برای گرامیداشت بیستوپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتمبر برگزار خواهد شد.
مهاجمان انتحاری چند طیاره مسافربری امریکا را ربودند و آنها را به دو آسمانخراش در شهر نیویارک کوبیدند؛ حملاتی که جان هزاران نفر را گرفت.
این رویداد پیامدهای عمیق و گستردهای در سراسر جهان بر جا گذاشت.
کدام ساختمانها هدف قرار گرفتند؟
چهار طیاره که بر فراز شرق امریکا در پرواز بودند، به گونه همزمان توسط گروههای کوچک هواپیماربایان ربوده شدند.
سپس از این طیارهها به عنوان «موشکهای هدایتشونده» برای حمله به ساختمانهای مهم در نیویارک و واشنگتن استفاده شد.
سومین طیاره به بخش غربی ساختمان پنتاگون، مقر اصلی وزارت دفاع امریکا در نزدیکی واشنگتن دیسی، برخورد کرد و آن بخش را ویران ساخت.
چهارمین طیاره پس از آنکه مسافران در برابر هواپیماربایان مقاومت کردند، در ایالت پنسیلوانیا سقوط کرد. مقامها باور دارند که هدف اصلی مهاجمان از این پرواز، ساختمان کنگره امریکا در واشنگتن بود.
در حملات ۱۱ سپتمبر چند نفر کشته شدند؟
در مجموع ۲۹۷۷ نفر، بدون احتساب ۱۹ هواپیماربا، جان خود را از دست دادند. بیشترین قربانیان در نیویارک بودند:
تمام ۲۴۶ مسافر و اعضای خدمه چهار طیاره کشته شدند.
در برجهای دوقلو، ۲۶۰۶ نفر یا در زمان حمله و یا بعداً در نتیجه جراحات جان باختند.
در پنتاگون، ۱۲۵ نفر کشته شدند.
کمسنترین قربانی، «کریستین لی هنسن» دو ساله بود و مسنترین قربانی «رابرت نورتون» ۸۲ ساله؛ هر دو از مسافران طیارهها بودند.
زمانی که نخستین طیاره با برج شمالی برخورد کرد، حدود ۱۷۴۰۰ نفر در دو برج حضور داشتند. هیچ فردی که بالاتر از محل برخورد در برج شمالی قرار داشت زنده نماند، اما ۱۸ نفر توانستند از طبقات بالاتر از محل برخورد در برج جنوبی فرار کنند.
شهروندان ۷۷ کشور مختلف در میان قربانیان بودند. شهر نیویارک همچنین ۴۴۱ نفر از نیروهای امدادی و واکنش نخست خود را از دست داد.
هزاران نفر دیگر زخمی شدند یا بعدها به بیماریهای مرتبط با این حملات دچار شدند. در میان آنان آتشنشانانی نیز بودند که در میان آوار و مواد سمی کار کرده بودند.
عاملان حملات ۱۱ سپتمبر چه کسانی بودند؟
شبکه تندرو اسلامگرای القاعده این حملات را از افغانستان طراحی کرده بود.
القاعده به رهبری اسامه بنلادن، امریکا و متحدانش را مسئول منازعات و درگیریهای جهان اسلام میدانست.
گفته میشود خالد شیخ محمد، از اعضای ارشد این گروه، طراح اصلی عملیات بود و در جذب خلبانان دخیل در این حملات نقش کلیدی داشت. برخی از این افراد در امریکا آموزش پرواز دیده بودند.
در مجموع ۱۹ نفر هواپیمارباییها را انجام دادند. آنان در سه گروه پنجنفری و یک گروه چهارنفری (در طیارهای که در پنسیلوانیا سقوط کرد) فعالیت میکردند.
۱۵ نفر از هواپیماربایان شهروند عربستان سعودی بودند. دو نفر از امارات متحده عربی، یک نفر از مصر و یک نفر از لبنان بودند.
واکنش امریکا به حملات چه بود؟
کمتر از یک ماه پس از حملات، جورج دبلیو بوش، رئیسجمهور وقت امریکا، با حمایت ائتلافی بینالمللی دستور حمله به افغانستان را صادر کرد تا القاعده را نابود و اسامه بنلادن را پیدا کند.
با این حال، نیروهای امریکایی تا سال ۲۰۱۱ موفق نشدند محل اختفای بنلادن را پیدا کنند. او سرانجام در پاکستان کشته شد.
خالد شیخ محمد نیز در سال ۲۰۰۳ در پاکستان بازداشت شد.
القاعده هنوز هم وجود دارد. این گروه اکنون بیشترین نفوذ و فعالیت خود را در کشورهای افریقای جنوب صحرا دارد، اما همچنان در داخل افغانستان نیز اعضایی دارد.
نیروهای امریکایی در سال ۲۰۲۱، پس از نزدیک به ۲۰ سال حضور نظامی، افغانستان را ترک کردند. این اقدام نگرانی بسیاری را برانگیخت که مبادا این شبکه اسلامگرا بار دیگر قدرت بگیرد و احیا شود.
خالد شیخ محمد کیست و چه سرنوشتی پیدا کرد؟
خالد شیخ محمد که در کویت متولد شده بود، پیش از حضور در جنگ افغانستان در دهه ۱۹۸۰، در امریکا رشته انجنیری خوانده بود.
او پیش از حملات ۱۱ سپتمبر نیز به دلیل نقش داشتن در حملات دیگر و طرحهای ناکام تروریستی تحت پیگرد اداره تحقیقات فدرال امریکا (افبیآی) قرار داشت.
پس از بازداشت در سال ۲۰۰۳، او سه سال را در زندانهای مخفی سازمان استخبارات مرکزی امریکا (سیآیای) سپری کرد؛ جایی که تحت بازجوییهای شدید قرار گرفت. سپس به زندان گوانتانامو در کوبا منتقل شد و تا امروز در آنجا نگهداری میشود.
برای بیش از یک دهه، دادگاه نظامی گوانتانامو در حال بررسی چگونگی محاکمه او به دلیل نقشش در حملات ۱۱ سپتمبر بوده است. یکی از نگرانیهای اصلی این بوده که رفتار با او در دوران بازداشت ممکن است اعتبار شواهد موجود را زیر سوال ببرد.
در جنوری ۲۰۲۵ انتظار میرفت او همراه با دو متهم دیگر، ولید محمد صالح مبارک بن عطاش و مصطفی احمد آدم الحوصاوی، به نقش خود در حملات اعتراف کنند. در مقابل، حکم اعدام برای آنان کنار گذاشته میشد و به حبس ابد بدون امکان آزادی مشروط محکوم میشدند.
اما یک روز پیش از برگزاری جلسه، دادگاه استیناف فدرال امریکا روند پرونده را متوقف کرد تا درخواست دولت امریکا برای لغو این توافق را بررسی کند. دولت استدلال کرده بود که این توافق «آسیب جبرانناپذیر» به همراه خواهد داشت.
در جولای ۲۰۲۵، دادگاه این توافق را رسماً رد کرد.
سپس در آگست ۲۰۲۶، یک قاضی نظامی امریکا حکم داد که محاکمه خالد شیخ محمد در جون ۲۰۲۸ آغاز خواهد شد.
میراث ۱۱ سپتمبر چه بود؟
پس از حملات ۱۱ سپتمبر، تدابیر امنیتی هوانوردی در سراسر جهان بهطور چشمگیری تشدید شد.
در امریکا، اداره امنیت حملونقل (TSA) برای تقویت امنیت میدانهای هوایی و پروازها ایجاد شد.
پاکسازی محل فروریختن برجهای دوقلو که به «گراند زیرو» معروف شد، بیش از هشت ماه زمان برد.
امروز در آن محل یک بنای یادبود و موزیم ساخته شده و مجموعهای از ساختمانهای جدید با طرحی متفاوت جای برجهای قبلی را گرفتهاند.
در مرکز این مجموعه، ساختمان «وان ورلد ترید سنتر» یا «برج آزادی» قرار دارد. این ساختمان با ارتفاع ۱۷۷۶ فوت (۵۴۱ متر) حتی از برج شمالی سابق که ۱۳۶۸ فوت (۴۱۷ متر) ارتفاع داشت، بلندتر است.
بازسازی بخش آسیبدیده پنتاگون نیز کمتر از یک سال طول کشید و کارمندان تا آگست ۲۰۰۲ دوباره به دفترهای خود بازگشتند.
