هشدار؛ خطر اعدام گسترده زندانیان پس از تعطیلات نوروزی
جمهوری اسلامی به بهانه جنگ هزاران شهروند را با اتهام "همکاری با اسرائیل" بازداشت کرده است. مدافعان حقوق بشر نسبت به خطر آغاز موجی از اعدامها در زندانهای ایران بعد از تعطیلات نوروزی هشدار دادهاند
سازمان حقوق بشر ایران روز سهشنبه ۴ فرودین (۴ مارس) در گزارشی اعلام کرد موجی گسترده از بازداشتهادر سراسر کشور رخ داده و بر اساس برآورد این نهاد، طی حدود ۲۵ روز گذشته دستکم ۲۰۰۰ شهروند، از جمله ۳۸ فعال مدنی و سیاسی دستگیر شدهاند.
، سازمان با ابراز نگرانی از وضعیت بازداشتشدگان در شرایط جنگی اعلام کرده که نگهداری و جابهجایی زندانیان در زمان حملات میتواند جانشان را در معرض خطر جدی قرار دهد.
همزمان، اتهاماتی چون "جاسوسی"، "ارتباط با رسانههای خارجی" علیه بازداشتشدگان مطرح شده و نگرانیها درباره نقض حقوق دادرسی عادلانه را افزایش داده است.
گزارشها حاکی است همزمان با موج بازداشتها، شمار زیادی از زندانیان با جرایم غیرسیاسی آزاد شدهاند تا ظرفیت بیشتری برای نگهداری زندانیان سیاسی فراهم شود.
نگرانی از هدف قرار گرفتن بازداشتگاههای اطلاعات و سپاه
در همین راستا، محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، در گفتوگو با دویچه وله فارسی وضعیت زندانیان را نگرانکننده توصیف کرد و گفت بهدلیل محدودیت شدید ارتباطات، اطلاعات اندکی درباره محل نگهداری زندانیان در دست است.
به گفته او، بسیاری از بازداشتشدگان در بازداشتگاههای وابسته به وزارت اطلاعات یا سازمان اطلاعات سپاه نگهداری میشوند؛ مکانهایی که بهدلیل شرایط جنگی در معرض حملات قرار میگیرند و همین موضوع جان این افراد را با خطر جدی مواجه میکند
و همچنین گفته است که نیروهای ویژه در اطراف و داخل برخی زندانها برای کنترل و جلوگیری از ناآرامی مستقر شدهاند.
او همچنین به گزارشهایی درباره کمبود آب و دارو در برخی از این زندانها نیز اشاره کرده است.
به گفته امیریمقدم، واگذاری کنترل برخی زندانها به یگانهای ویژه موسوم به "نوپو" نشانهای از آمادگی برای سرکوب احتمالی اعتراضات در داخل زندانها ارزیابی میشود.
مدیر سازمان حقوق بشر ایران همچنین تاکید کرد که جنگ بهویژه مسائل حقوق بشری را تحتالشاع قرار میدهد و اشاره کرد که در دهه ۶۰ خمینی جنگ را "یک رحمت الهی" توصیف میکرد زیرا میتوانست در سایه آن مخالفان را سرکوب کند و در شرایط کنونی نیز وضعیت به همان شکل ادامه دارد.
مدیر سازمان حقوق بشر ایران همچنین تاکید کرد جنگ موجب کاهش توجه جامعه جهانی به وضعیت حقوق بشر در ایران شده است. با این حال این سازمان خواستار آن شده که موضوع اعدامها، بازداشتها و وضعیت حقوق بشر در اولویت مذاکرات و روابط دیپلماتیک قرار گیرد.
محمود امیرمقدم در ادامه این ارزیابیها نسبت به افزایش احتمالی اعدامها، بهویژه پس از پایان تعطیلات نوروز هشدار داده و تاکید کرده است که در شرایط کنونی خطر استفاده از مجازاتهای سنگین برای ایجاد فضای رعب و کنترل اعتراضات وجود دارد.
او افزود که نگهداری زندانیان در شرایط ناامن و در معرض حملات، عاملی نگرانکننده است و میتواند مصداق به خطر انداختن عمدی جان بازداشتشدگان تلقی شود.
هشدار خانوادهها درباره اعدام بستگانشان
هشدار مدیر سازمان حقوق بشر ایران بیدلیل نیست، زیرا برخی خانوادههای زندانیان سیاسی در گفتگو با دویچه وله نگرانی شدید خود را درباره وضعیت اعضای خانوادهشان ابراز کردهاند.
در همین زمینه، نیکی نیکبخت درباره وضعیت برادرش محمد نیکبخت توضیح داد که او از سال ۱۳۸۳ بهعنوان فعال سیاسی شناخته میشود و پیشتر نیز سابقه بازداشت و زندان، از جمله در زندان دستگرد اصفهان، داشته است
بر اساس این روایت، نیروهای سپاه پاسداران پس از مدتی تعقیب، در تاریخ ۲۴ اسفند با حضور گسترده و مسلحانه حدود ۲۰۰ نفر به منزل او یورش برده، درب خانه را شکسته و برادرش را در مقابل همسر و خانوادهاش مورد ضربوشتم قرار داده و بازداشت کردهاند.
حال مادر خانواده وخیم شده و نیروهای سپاه "جاسوسی برای اسرائیل" را علیه این فعال سیاسی مطرح کردهاند؛ اتهامی که به گفته خانواده، در شرایط کنونی بهطور گسترده علیه زندانیان سیاسی مطرح میشود.
محمد نیکبخت به زندان دستگرد اصفهان منتقل شده و دو برادر دیگر او، فضلالله و هادی نیکبخت، که آنها نیز فعال سیاسی هستند، پیشتر و حدود شش ماه قبل بازداشت و در همان زندان نگهداری میشوند.
خانواده اعلام کردهاند که از وضعیت و شرایط نگهداری او اطلاعی ندارند و نسبت به جانش ابراز نگرانی کرده و میگویند نگرانیهایی درباره احتمال صدور احکام سنگین، از جمله اعدام، برای افرادی که با اتهامات مشابه بازداشت شدهاند وجود دارد.
نیکی نیکبخت در گفتوگو با دویچه وله خواستار توجه و انعکاس صدای خانوادهها و زندانیان در این شرایط جنگی شده و میافزاید که در آخرین مکالمه تلفنی، برادرش پیش از دستگیری از او خواسته بود که صدای او باشد.
دستگیریها و خطر اعدام در مناطق اتنیکی کشور
در هفتههای اخیر، گزارشهایی هم از افزایش بازداشت شهروندان در مناطق اتنیکی کشور از جمله مناطق کردنشین مانند سنندج، مهاباد، سقز و بوکان منتشر شد. با وجود نبود آمار دقیق، این روند نگرانیهایی جدی درباره وضعیت حقوق بشر ایجاد کرده است.
مقامات اتهاماتی چون "همکاری با خارج" و "جاسوسی" و ٰتجزیهطلبی" را مطرح کردهاند، در حالی که اطلاعات شفافی درباره روند دادرسی و وضعیت بازداشتشدگان در دست نیست.
عدنان حسنپور از شبکه حقوق بشر کردستان در گفتگو با دویچه وله میگوید بهدلیل قطعی اینترنت، آمار دقیق یا حتی نزدیک به واقعیت از شمار بازداشتشدگان در دست نیست، اما دادههای موجود نشاندهنده آغاز موجی گسترده از بازداشت، احضار و تهدید در مناطق مختلف کردستان است
به گفته عدنان حسنپور همزمان با این بازداشتها، برخی مراکز امنیتی در استانهای کردنشین هدف حملات قرار گرفتهاند و به همین دلیل محل نگهداری بسیاری از بازداشتشدگان نامشخص است؛ موضوعی که نگرانیها را تشدید کرده است.
او همچنین به گزارشهای تاییدنشدهای درباره جان باختن دو بازداشتی در بمباران ساختمان ادارە اطلاعات مهاباد اشاره کرد.
در ادامه این اظهارات آمده است که در جریان درگیریهای اخیر، افراد زیادی با اتهام "همکاری با اسرائیل" بازداشت شدهاند، بدون آنکه اسناد روشنی برای این اتهامات ارائه شود.
به گفته عدنان حسنپور از شبکه حقوق بشر کردستان افزایش حساسیت نهادهای امنیتی باعث شده حتی اطلاعرسانی درباره نقاط بمبارانشده نیز بهعنوان "همکاری با دشمن" تلقی شود. او هشدار داده است که با توجه به سابقه صدور احکام سنگین، از جمله اعدام، احتمال مواجهه برخی بازداشتشدگان با چنین احکامی پس از پایان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی وجود دارد.
در نهایت تاکید شده که مناطق کردنشین همواره از حساسیت امنیتی بالاتری برخوردار بودهاند، اما در شرایط کنونی این حساسیت تشدید شده و نگرانی از گسترش ناآرامیها باعث اعمال فضای امنیتی و نظامی شدیدتر در شهرها و روستاهای این مناطق شده است
